Sztuka Patrzenia

a moze by cos tak napisac...

2010-06-28T13:01:00.000-07:00

moze o sztuce tracenia?

"...And anytime you feel the pain, hey, Jude
Don't carry the world upon your shoulders
For now you know that it's a fool who plays it cool
By making his world a little colder
Da da da da da da da da da
.......
So let it out and let it in, Hey Jude, begin
Your waiting for someone to perform with
And don't you know that its just you, hey Jude, you'll do
The movement you need is on your shoulder
Da da da da da da da da da"

ACROSS THE UNIVERSE

nowe wolontariuszki

2009-11-09T00:37:00.000-08:00

Chcialabym goraco polecic sledzenie kolejnych Mansowych perypetii :) ktore sa udzialem naszych dwoch zastepczyn i oczywicie dzieci w Mansie ;)
Dlatego zachecam do zajrzenia na blogi dziewczyn, Ewy i Kasi.
Powodzenia dziewczyny!

www.ewawafryce.blogspot.com
www.kasik-kobusik.blogspot.com

To my Impundu..

2009-08-12T04:28:00.000-07:00

Kiedys myslalam, ze to jakas pomylka. Wierzylam, ze bedzie dobrze bo niby mam szczescie do ludzi.. Trudne poczatki, poprawnosc w relacji i podwojne mury. Jedne moje drugie Asi. Radzilam sobie z tym jakos ‘by my own’, ale to nie bylo to. Teraz zegnajac sie ze wszystkimi tutaj, probujac sie jakos trzymac, bronie sie jeszcze przed jednym... przed myslami, ze to pozegnanie tez z Asher. Przez ten rok stworzylysmy J2 impundu (.. like twins :) Podobne cele, rozne drogi by wydeptac ta wspolna. Na ktorej czujemy sie pewnie i soba.

Wiem, ze za pare dni, tygodni usiadzie i przeczyta te slowa pisane w ostatni nasz piatek w Mansie. Poki tu jestesmy nie czytamy swoich blogow nawzajem.. wiec czeka ja niespodzianka :) Wlasnie obcina wlosy i niczego sie nie spodziewa hehe.
I dobrze :) Gdybym jej powiedziala to co chce napisac zbagatelizowala by to, machnela reka i powiedziala, ze kazdy moglby to co ona. Bufi! Nie widzi swojej wyjatkowosci. Ja ja widze i cenie. Dlatego dzisiaj chce jej podziekowac, za ten rok, za wszystko! Za to, ze dzieci sa przy niej szczesliwe, ze slowa nabieraja glebszego sensu, ze obserwacje rodza wnioski, ze czas jest po cos, ze warto nazywac rzeczy.. Setki wspolnych dni, tysiace przegadanych godzin, niby ‘skazane na siebie’ a tak naprawde w jakis sposob odnalezione.
Natotela sana sana Asia!!!

Nie placz :) pojedziemy do Wrocławia ;p

Last Tuesday

2009-08-04T16:53:00.001-07:00

Dzieci uradowane gdy dorwa gazete :) na kazdym zdjeciu bialego, czy tez zoltego (bez roznicy ;p) widza mnie i Asie. Powyzej moje wcielenia w ktorych zostalam odnaleziona :) wlacznie z krolikami przedstawiajacymi nas dwie.
Rozbrajaja mnie, smieje sie i wciagam w zabawe. Cephas jest blondynem z dluga grzywka, a Chapi eleganckim chinczykiem, na co stanowczo protestuje :)

Od wczoraj codziennie przychodze z aparatem do oratorium, swiadomie ludzac sie, ze moge zabrac te chwile ze soba. Zaraz mnie oblegaja i chca porobic zdjecia, wiec daje im kamere i wracam grac w pilke. I niby jest normalnie, jak codzien.. ale wcale nie jest.

Smieszny ten blog, jakby wyciagal tylko pojedyncze zdarzenia wcale nie pokazujac co widze. Niby sztuka patrzenia. Smieszne. O drugiej w nocy z braku checi by kontynuwac sen, bo w srodku znow szarpie, zajmuje sie pierdolami i spadaniem w dol. Cieknie z nosa, z oczu.. W nocy mozna odregowac te przepelnione ukrytym rozrywaniem serca ostatnie godziny w oratorium. A najgorsze dopiero przede mna.. coraz gorzej to widze i coraz mniej sil..

no title, no comment, no...

2009-07-31T13:34:00.001-07:00

Za pare dni opuszczam Manse.
Nieprzygotowana totalnie na zderzenie ze stara rzeczywistoscia skupiam sie na kazdej chwili tutaj. Na kazdym usmiechu, okrzyku radosci, podaniu reki, zambijskich hitach, zachodzie slonca, przytulaniu maluchow, spacerow na market.. Niby dni sie tocza normalnie a ja chodze jak bomba zegarowa, wszystko we mnie buzuje. W oratorium lapie glupawke, smieje sie, zartuje i wyglupiam ze wszystkiego i wszystkiego chce wiecej by starczylo na dluzej. Energii mam tyle, ze patrza na mnie ci moi leko zdziwieni i pytaja czy pilam piwo? Nie rozumiejac w bemba potwierdzam, ze tak ;p. Moj bemba wciaz beznadziejny, ale zazwyczaj juz lapie co sie do mnie mowi. Niesamowite uczucie. Nie mozesz powtorzyc i nawet chyba nie rozumiesz, ale wiesz o co chodzi, w czym problem lub czego potrzeba, czy to wazne czy zupelnie nie. Zaczatki prawdziwej komunikacji.. tym bardziej przykre, ze dopiero teraz.
Siadamy i gadamy, oni w bemba i troche po angielsku, ja w kazdym jezyku jaki znam, kombinujemy jakby sie tu zrozumiec. Jest dobrze. Jestesmy razem.
Na zawsze bedziemy razem. Kazdy kto odchodzi zostawia kawalek swej duszy w nas samych, przez co nigdy nie jestesmy sami.

Nie wiedza jeszcze, ze w przyszly piatek closing day w oratorium. Ja wiem i stad uczuc w srodku tyle, ze starczyloby na pare tygodni. Niespodziewany przyspieszony wyjazd postawil nas w trybie pospiesznego zakonczania wszystkiego co chcialysmy dopiac do konca. Mnostwo spraw na ostatni przyszly tydzien nie odsuwa splatanych mysli i uczuc. Najblizsze dni beda trudne.

Potem podroz do Lusaki i oczekiwanie na wolne miejsca w samolocie. Daty wylotu nie znamy. Bedzie czas to sie dowiemy. Moze o to chodzi by postac gdzies w przejsciu, miec czas pomyslec..

Rozpiera mnie cos w srodku. Jest juz noc, ale biore sie do roboty, z ktora nie ma specjalnego pospiechu. W tle zambijskie bity, ktore tluke codziennie po kilka razy i lista spraw do zarobienia przede mna. Chce sie tanczyc.. wyrzucic te wszystkie emocje. Ulzyc sobie jakos.. Iwe naiwe the best combination..

Yesu, nacietekela muli iwe.

Coartem trzy dni z rzedu po 8 tabletek..

2009-07-18T01:27:00.000-07:00

Zaczelo sie nad Tanganika.. potem przeszlo i pojawialy sie inne objawy, konsekwencje spadku odpornosci.. spadek samopoczucia, niemrawosc.. i test w szpitalu. Powrot z torebka prochow, na ktore nie moge juz patrzec.
Czy zawsze piekno idzie w parze z bolem? Nie mowie tu o sobie ;p hehe. Piekna Tanganika.. a wraz z nia HiV, cholera i malaria. Wszystko z powodu braku pieniedzy, nedzy, goraca, bliskosci wody i braku profilaktyki.
Malaria roznoszona przez wscibskie widliszki dzieli sie na kilka rodzajow. Moze byc ukryta, bezgoraczkowa, biegunkowa, mozgowa (to moj niefachowy podzial). Towarzyszy jej czesto otepienie wynikajace z tepych, mocnych i nieustajacych bolow glowy. Moze byc tez depresja, ale to moze tylko moja osobnicza reakcja na to wszystko. Samotnosc, beznadziejnosc, nieprzydatnosc. Chorowanie z dala od bliskich to proba, ktora kiepsko znioslam.. Do tego wszystkiego codzienna garsc antybiotkow (przez piec dni co 6 godzin, do ktorych nie jestem przekonana..jak do wiekszosci lekow).
Na szczescie pojawil sie apetyt, znak ze idzie lepsze. Powoli wracam do normy..
musze, bo znajomi zapowiedzieli, ze nie puszcza mnie do Polski dopoki sie nie podtucze troche i nie nabiore kolorow.. bo inaczej jakie swiadectwo bym dala o Zambii?! :p

Ostatnim razem pisalam, ze jak bedzie co to znow napisze :) No wiec pisze :)

2009-07-12T13:01:00.000-07:00

Przyszedl dlugi 4 dniowy weekend, wiec wczesnym popoludniem, z planami dotarcia wieczorem do Luwingu, odalonego o 180 km, ruszylysmy na stacje autobusowa. Zaden porzadny bus tam nie kursuje, wiec jedyna mozliwosc to minibus. Planowy odjazd o 14, potem o 15, 16, 17.. Przeciez nie ruszy bez kompletu pasazerow. Czytalam o tym w ksiazkach, ale nie sadzilam, ze sama tego doswiadcze. Tuz za Mansa pierwszy postoj.. cos stuka, krotka naprawa no i ruszamy dalej.. za pare minut drugi postoj. Naprawa i pakujemy sie znow do srodka. Jedziemy kolejne 10 minut.. i znow postoj. Robi sie ciemno, zimno (ok. 19 zachodzi slonce), wieje.. kierowca walczy, tym razem bezskutecznie z pojazdem, ktory nigdzie nie bylby dopuszczony do poruszania sie po drogach.
My spokojnie patrzymy co dalej. Zatrzymuje sie chinski track i chce nas zabrac. Bierzemy rzeczy i wraz z innymi wspolpasazerami wspinamy sie po gigantycznych kolach na otwarta pake tira. Proponuja nam kabine na przedzie, ale nie wiedzac co nas czeka, mowimy, ze damy rade tak jak inni na tyle. Po conajmniej kilkudziesieciu minutach klotliwych negocjacji pomiedzy kierowacami a propos pieniedzy, ruszamy.. Oki wieje.. no dobra zakladam bluze, swetr, chustke, kaptur.. mimo to, zimno przeszywa coraz bardziej, zakladam citenge i druga sie przykrywam, wciskam sie po miedzy plecaki i staram sie nie myslec. Obok siedzi dziewczynka z bratem, ktorzy maja na sobie tylko koszulki i citenge. Dajemy jej z Asia spodnie i skarpetki, dla niego nic nie mamy.. Siedzi cala droge wyprostowany, opanowany. Ja opatulona a i tak zamarzajaca, patrze na niego chlostanego mroznym wiatrem i przypomina mi sie tekst z jakies ksiazki, ze afrykanczycy przyjmuja bol ze spokojem.. Wysiedli gdzies po drodze. Potem juz nie wiem co sie dzialo. Powoli tracilam poczucie rzeczywistosci. Nastala noc. Byl niedokonczony rozaniec, bo slowa nie skladaly sie i gdzies uciekaly.. byly mysli o smierci z powodu zimna.. Skulona, nieczujaca juz nic, zapadalam w blogi sen,gdy jeden z kierowcow przyszedl po mnie i Asie by zabrac nas do kabiny. Nie czulam juz zimna, nic juz nie czulam.. W srodku odtajalam i patrzylam jak gnamy ta giga bestia po buszowej drodze. Na desce rozdzielczej migaly jakies chinskie znaczki, za kierownica murzyn, obok drugi i my dwie, w srodku nocy zmierzajace gdzies w nieznane. Do Luwingu dotarlysmy przed 3 nad ranem. Ktos pomogl nam odnalezc dom siostr otoczony pieknymi drzewami. Trzy gorace herbaty i mozna bylo sie klasc spac.
O 6 pobudka i wypad, trzeba lapac transport do Kasamy. Tym razem juz sprawniej poszlo. Co prawda pelen minibus, ale zalapalysmy sie na miejsca na przedzie i zrobila sie wycieczka krajobrazowa ;p. W Kasamie podrzucone juz pod sam 'punkt przerzutowy' do Mpulungu trafilysmy na obladowanego towarami i ludzmi malego tracka.

Z kazdym kilometrem meska czesc zalogi stawala sie bardziej rozmowna za sprawa saczenia wodki z plastikowych woreczkow. Ja sprawdzalam maile na telefonie i smialam sie do siebie, myslac o tym, ze jade na pace, gdzies w Afryce z workami orzeszkow, slodkich ziemniakow, rowerem, walizkami i ludzmi ze wsi i czytam maile z Polski ;p. Jechalismy dlugo, zatrzymywalismy sie co rusz, zeby kogos wysadzic, zabrac itd.. Slonce zaczelo zachodzic i czekala znow powtorka z rozrywki z zimnym wiatrem.. Na szczescie po 19 dotarlysmy na miejsce. Mpulungu, mala miejscowac nad Tanganika. Oczywiscie niczego nie bookowalysmy i nie sprawdzalysmy wczesniej w necie. Nigdy tego nie robimy. Ksiadz Piotr mowi, ze to wlasnie salezjanski duch, dzialac na spontan ;) Dostalysmy tylko cynk, zeby sprobowac zatrzymac sie u siostr z kongregacji zambijskiej, wiec poszlysmy zapukac i zapytac. Siostry troche zdziwione, wpuscily nas po chwili, daly pokoj i kolacje, po ktorej nie bylo juz sil na nic tylko sen... Kalale!!! Hehe, tak krzyczal jeden wciety chlopak na pace do ludzi na drodze... :D Kalale-go sleep.. :)

Nastepny dzien to dzien zwiedzania i zakochiwania sie.. w Tanganice ;)

Zapiski z nad Tanganiki

Miedzy mna a oddalonym o 10 krokow jeziorem, biegnie sciezka, po ktorej chodza ludzie z wioski do centrum i z powrotem. Glownie kobiety obladowane dziecmi na plecach i tobolkami na glowach.. Czy wszedzie swiat idzie do przodu?

Wieje mocny wiatr, polowy w tym czasie ograniczone, wiec zyski spadaja. Plemie Lunga wymieszane zupelnie z naplywowymi tribami szuka w tym czasie innych drog zarobku. Jednym z powszechniejszych sposobow jest sex za pieniadze z przyjezdnymi biznesmenami. 90% spoleczenstwa na tym terenie jest nosicielem wirusa HiV, nikogo niestety to nie zniecheca. Mnie przeraza i zastanawia. Jednym z powodow jest kulturowe podejscie do wspolzycia z wieloma partnerami, kolejne to brak swiadomosci czym jest HiV, a po trzecie nowe pokolenia, nie majace juz zadnego wyboru, narodzone 'positive'.

I tak mysle czym jest dla ludzi zycie?

Tanganika to miejsce polowu egzotycznych rybek, chetnie nabywanych przez kolekcjonerow na calym swiecie. Dowiedzialam sie w jednej z firm eksportujacych, ze rybki sa usypiane na czas podrozy, a takze ze ich polow wymaga specjalnych przyrzadow utrzymujacych cisnienie, do jakich przywykly na okreslonych glebokosciach, by pozniej mogly plywac w europejskich akwariach.

Co ciekawe, jezioro Tanganika lezy na granicy czterech panstw: Zambii, Tanzani, Kongo i Burundi. Jest siodmym co do wielkosci jeziorem na swiecie. Najwieksze w Afryce jest jezioro Wiktorii. Tanganika, zaraz po rosyjskim jeziorze Bajkal jest tez najglebszym jeziorem na swiecie. Od strony Zambii otoczonym wzgorzami. Biskie sasiedztwo Tanzani, uwidacznia swoje muzulmanskie wplywy. Obecne sa tu meczety, szkoly muzulmanskie i zakryte twarze kobiet. Pomiedzy krajami plywaja olbrzymie statki i promy ozywiajace gospodarke w tym rejonie.

Duzo miejsc, duzo zdjec... wszystko w towarzystwie jednej z siostr, ktora wcielila sie w role przewodnika. Wynajela taxi i nas obwiozla nic nam nie mowiac o kosztach i na koniec troche nas trzepnelo po kieszeni... No coz do tego tez juz powinnysmy przywyknac i byc bardziej czujne... ale warto bylo :)

Zambijska kongregacja siostr to tez cos nowego dla mnie. Jest to zakon powolany przez Ojcow Bialych okolo 1924 roku (?). Sa to wylacznie zambijki majace byc jak apostolowie dla swoich ludzi. Siostry w Mpulungu prowadza przedszkole i szkole podstawowa. Jest ich 6, my poznalysmy piatke. Otwarosc i serdecznosc przykrywala, typowe zambijskie cechy ;p, ale z pewnoscia czulam sie bardzo domowo. Przykre moze takie stwierdzenie, ale tam gdzie biali (mam na mysli w community) tam i problemy. Zawsze jakies zgrzyty na poziomie rasy. Zazdrosc, niedowartosciowanie, porownywanie, niezrozumienie, podporzadkowanie.. itd. Wsrod samych czarnych, siostry maja jeden klopot mniej, rozumieja sie lepiej, dogaduja, uzywaja swego jezyka.. a mimo to sa same odpowiedzialne za wszytsko i musza sobie radzic. Czuja sie w pelni 'u siebie'...

Wieczorem zaprosily nas do siebie na kolacje z tancami (jeden brat odchodzil na dalsze ksztalcenie do seminarium). Zambijska muzyka i my wszyscy poruszajacy sie w jej takt na otwartym patio wewntrz domu. Tego jeszcze nie bylo hehe.. imprezki z siostrami ;p. Kolyszac sie i patrzac na rozesmiane siostry i na gwiazdziste niebo poczulam w jak dziwnym jestem miejscu ;). Ale ja mam to do siebie, ze lubie dziwne rzeczy, wiec czulam sie conajmniej bardzo przyjemnie..dopoki glowa nie zaczela bolec i goraczka nie dawala zasnac... Przewracajac sie z boku na bok, probujac unikac dolaczonego bolu kosci i miesni czekalam na rano..

A rano, o tym jak sie doswiadcza cudow :)

Wstalam polamana po prawie nieprzespanej nocy. Tego dnia mialysmy ruszac w droge powrotna. Siedzac na lozku w malym pokoiku u siostr w Stella Maris, nie mialam sily na nic i marzylam o domowym chorowaniu: kanapie, goracej herbacie, telewizji.. A tu, nie bylo nawet szans na ciepla wode do mycia.. Siostry z rana wyjechaly na wycieczke zostawiajac nas same. Tak sobie marzac
siadlysmy do sniadania na zewnatrz w blaskach rozgrzewajcego porannego slonca. Po chwili uslyszalysmy jedna z siostr, wolajaca nas na do siebie do domu.. tez sie rozchorowala i nie pojechala.. No i bylo kakao :) kanapa :) i telewizja :) Zarzylam dwie dawki polskiego gripexu, ale nie czujac sie wciaz na silach na dalsze eksplorowanie nieznanych zakatkow, skierowalysmy sie na
poznana poprzedniego dnia miejscowke nad samym jeziorem. Miejsce, ktore dzien wczesniej mnie zauroczylo :) i marzylam skrycie by tam jeszcze kiedys wrocic.. no i znow tam bylam :) Spod insaki w ktorej sie schronilam wystawaly mi tylko stopy skierowane w strone wody, wiatr szarpal ubranie i kartki zeszytu, do ktorego lapalam zapiski.. Asia oparta o druga belke wpatrzona przed siebie zadala mi pytanie, gdzie bym chciala teraz byc, jesli moglabym przemieszczac sie w czasie i przestrzeni? Byly dwie odpowiedzi.. jedna z nich to, ze nigdzie indziej niz tu gdzie wlasnie jestem. Uczucie spojnosci z czasem, miejscem, Bogiem.

W Polsce, w Europie teraz sa wakacje.. chcialabym by kazdy mogl znalezc swoje takie miejsce 'nad Tanganika'.. bo to w gruncie rzeczy nie chodzi o miejsce. Bardziej o czas dla nas samych, o docenienie ile dostajemy i co mamy. To raczej stan mysli niz polozenie ciala.

A cialo moze odmawiac posluszenstwa w najmniej trafnych momentach. Brzuch, glowa, miesnie wszystko na raz.. szybka wizyta w klinice, nieczynne, wiec zostaje lapanie busa Don Bosco. Akrat wracali przez Mpulungu i mogli nas zabrac. Okazalo, ze wlasnie jada do muzeum 'Moto Moto', z ktorego zrezygnowalysmy z Asia na rzecz jeziora :). Male muzeum kultury i historii zambijskiej zebralo kilka ciekawych eksponatow. Miedzy innymi dowiedzialam sie o istnieniu roznych typow bebnow. Talking drums (do przesylania wiadomosci), hunting drums (sluzace do polowania), witchcraft drums (slyszane tylko przez czarownikow), oraz playing drums sluzace do rozrywki podaczas roznych ceremoni.

Byly tez rozne polapki na zwierzyne, wydrazone lodzie, pokazana produkcja zelaza, zarekwirowane 'magic things' i modele z drutu :). Gdy wyszlismy slonce powoli sie chylilo, wiec ekspresem musielismy sie dostac do Kasamy, gdzie czekal na nas nocleg u siostr.

Na miejscu okazalo sie, ze czekala nas jeszcze super niespodzianka. Trzy dziewczyny, ktore u nas mieszkaly zakwalifikowaly sie i ksztalca sie na siostry. Jak zobaczyly mnie i Asie to sie na nas rzucily ;) wysciskaly i zajely opowiesciami az do konca wieczoru. Nastepnego dnia msza w kaplicy z akopaniamentem wielu afrykanskich spokojnych intrumentow.. miedzy innymi przyjemnym fletem i czyms imitujacym dzwiek wody. Potem szybkie sniadanie (typowo: kawalek chleba, maslo, dzem, kakao, kawa lub herbata) i znow do busa.. gdzie spedzilam kolejne 11 godzin.. Moze to zbyt duzo czasu na myslenie i obserwowanie.. ale, wsrod krytycznych mysli, z ktorych wzial sie
miedzy innymi 'wrrr zambijczyk' zostanie przede wszystkim poczucie znalezienia, kolejnych odpwiedzi.. nawet na te niezadane pytania.

Tanganyika Lake, July 2009.

Wrr... zambijczyk

2009-07-12T13:00:00.000-07:00

Juz coraz mniej przykro w zetknieciu z ta powszechna interesownoscia zambijczykow. Znow stoje na granicy generalizowania, ktorego probuje unikac, ale jak co krok cie to trafia to tylko wyjatki potwierdzaja regule. Ucze sie, ze godnosc to dla nich chyba nieznana cecha. Ostro pisze, bo ostro to czuje. Sa otwarci, mili, pomocni, ale kazda sytuacje odwroca tak by nad tym skorzystac.. wykorzystac. Twisted Zambian. Poczucie godnosci i uczciwosci nie jest tak istotne jak pieniadze i zyski. Boli fakt, ze to nie tylko sprzedawca na markecie, po ktorym ewentualnie mozna by sie tego spodziewac, ale twoi znajomi, ludzie z ktorymi pracujesz, przyjaznisz sie.. Oszukiwanie mnie i Asi, na cenie grupowego biletu, zebysmy zaplacily wiecej, oszukiwanie na kosztach transportu, zeby wyszlo, ze robia nam przysluge, ze daja nam nizsza cene, ktora w gruncie rzeczy byla normalna cena, stwierdzenia, ze dobrze ze nas podwoza, bo bedzie kto mial robic im zdjecia, chowanie wspolnych ciasteczek, by pozniej zjesc samemu..itd niektore sytuacje smiesza, niektore podwyzszaja cisnienie, ale przede wszystkim sa ogromna lekcja na temat czlowieka.. za co w gruncie rzeczy powinam byc wdzieczna..

Kolejny tydzien, kolejny wtorek

2009-06-30T12:25:00.000-07:00

Poszlismy dzis z rana znowu do kliniki, tym razem juz na ostatni zastrzyk z penicyliny. Jeden nasz chlopak poprosil mnie bym z nim poszla.. sam sie bal. Spuchly mu naczynia limfatyczne pod uchem. Okazalo sie, ze musi przychodzic przez kolejne 5 dni na klucie.. wiec tak chodzilismy od piatku, co rano przez zmarznieta wioske. Przy okazji poczulam jesien.. co prawda nadal w tropikach (japonkach), ale za to w bluzie i swetrze, i przy niegrzejacych promieniach slonca duzo myslalami wracam do Polski. Zimno mi ja przysyla.. Ludzie z wioski zgarniaja opadle liscie i je pala ogrzewajac sie nieco z rana. Wieje mrozny wiatr, ktorego mimo, ze sie spodziewalam to i tak zaskakuje na tym spalonym sloncem skrawku Ziemii. Piekna jest afrykanska zima. Sloneczna i zimna. Przyjemnie miec ochote na koc i goraca herbate wieczorem.. Juz zapomnialam jak to jest.
A tak naprawde siadlam do kompa bo chcialam o czyms innym napisac ;p..
Wlasnie powinnam miec kolejna lekcje.. i czekam i jak zwykle nie wiem czy cos z tego bedzie.. dzis juz chyba nic nie bedzie. Nigdy nie wiem czy przyjda.. Istna ruletka.
Wracam do pisania wieczorem, bo jednak byla lekcja hehe. Pozniej szybkie szykowanie artu dla Bosco (wyciac fragmenty pocztowek z Polski i przykleic na kartke - dzieki siostra :). Obiad i na 14 do oratorium.
Tam dobrze, nawet bardzo dobrze, przyjemnie, zaskakujaco spokojnie. Siedzielismy na podlodze jak zwykle, i rysowalismy. Kredek po ostatnich dostawach nie brakuje, wiec moga swobodnie tworzyc. Rozkladaja sie w grupkach, dyskutuja, ktos zaczyna cicho spiewac, ktos to podchwytuje, smieja sie z siebie, smieja sie do mnie. Za chwile slysze ‘tys jak skala tys jak wzgorze’ teraz ja sie smieje. Duzo potrafia po polsku :)
Zaciekawieni fragmentami pocztowek do ktorych maja dorysowac kontynuacje pytaja sie co robi ta pani lezaca przy jeziorze, czy spi? Czy w fontanie sie plywa, czy to (znaczy Gdynia) to miasto? :) Niektorzy lapia o co chodzi i rysuja zgodnie z zalozeniem, inni robia po swojemu, probujac skopiowac fragment pocztowki.. nieistotne.. :) spokojny, dobry czas razem. Pozniej zamieszanie przed register (sprawdzeniu obecnosci) ten cos chce, ten nie chce, ten zabral klucze, jeden klucz zaginal, itd itd.. w koncu mozna sie zebrac, pomodlic, odhaczyc i rozejsc. Po wszystkim siadam w slabym sloncu pod drzewem. Czekam, az Asia skonczy. Zaraz przysiadaja sie chlopaki z BaBosco, ktorym nigdzie nigdy niespieszno i pytaja czemu jestem smutna. Bezblednie odgaduja co we mnie, choc to podobno nie trudne ;) Zaprzeczam, oni nie daja za wygrana, w koncu dochodze do wniosku, ze faktycznie, tylko nie wiem czemu.. smieja sie i zaczynaja swoje show poprawiaczy nastroju :) rapuja, tancza, zakladaja mi ciemne okulary i rymuja ze jestem niger :D przeksztalcaja piosenki i spiewaja There is no one like Jola.. zapominam ciut co mi lezy na sercu i ciesze sie ich radoscia. Ciesze sie chwila. I o to chodzi. Byc razem, pokazywac ta dobra strone dnia.
A smutne cicho gdzies w srodku.. by pokazac mi co jeszcze trzeba zmienic..

Galeria z "wakacji"

2009-06-30T12:09:00.001-07:00

Czesc :)
Tym razem Kuba z tej strony, ... ale nie martwcie sie to nic trwalego - ja tak tylko w ramach propagandowych ;)
Zamiescilem dwie galerie z mojego pobytu w Afryce - a wiec takze z Joli wakacji. Troche mnie troche Joli, troche Afryki i Afrykanczykow....

Milego ogladania!
kuba

English version - last weekend

2009-06-30T12:07:00.000-07:00

I’m really sorry, that I’ve written only in Polish. But even in polish it doesn’t come easily.. so I’ve never tried put any words in English, till now :)
The latest news is that I’m still full of joy, which I receive from the children and pass it back to them :). I’m trying to learn something everyday.. Then I feel that the day is not a waste, even if I have to do some stupid task. Yes, even on the mission sometimes you have to those things. It’s a great advantage that after every day I have time for thinking, summarizing, analyzing.. what’s happened, what was good, what was bad, what I can do better next time.. find the reason for some of my feelings and behavior.
It’s wonderful that we are two. Talking with somebody provokes me more into thinking, and having a clear and sure point of view. During communication with others you find out more about yourself. You discover your differences and unity. But also it’s amazing that one situation can have so many faces. And if you add to these different places, age, skin color.. it can look like there is no possibility for common understanding between people. But for sure, we should keep trying.. but isn’t it like that with our way to holiness?.. that we will still sin.. and we will keep trying not to?

Ok, I’m writing late at night after a long week.. so there can be many mistakes :)

I’m tired and sleepy but full of plans for tomorrow Saturday. First of all will be morning Mass. Next I will visit a boy who is sick. He asked me to go with him to the clinic. He is a double orphan living with an old grandma. His glands on his neck are swollen. It is paining and are swelling day by day. He was afraid of what it could be and he came to me for help. Today (fri) we went first time to the clinic together. I’ve checked Zambian public medical. We spent there two hours but in the end we received what we came for. Boy was examined and got an injection of penicillin. During the following four days he has to go for more injections. So that’s why we will have to walk at dawn. I’m happy that it’s only bacterial infection. He was full of doubt and scared, now he started to smile again.
Next on my list is walking to town. There I will do some shopping and visit post office. Today I was thinking what I want to do tomorrow I had feeling that I want to be ‘lost’. That’s mean go somewhere where my feet will carry me. One of my ‘not yet unfulfilled dream’ is to sit somewhere on our near Senama Market and look hour or longer at this mingled crowd of people, food, smell, colors.

It’s an exotic place, which I was familiarizing with for many months. Now I know it very well. I know where are sweet potatoes, where are clean dry fish, where to buy needles, bread. It’s not so easy like in Europe.. here you have to recognize a place very well before you’ll find what you need. Usually there are no labels on the front, and usually selling things are completely mixed up that you don’t know what can you find inside. It’s need time. Instead of front labels like pharmacy, butchery, bookshop there are names of owners or sentences according to God, for example: God loves you.
After this busy morning I’ll start also quite a busy afternoon. Some English repetition for kids and an English lesson for me and Asia. But it still won’t be the end of the day… we are planning a bonfire in the evening :) with birthday sausage :))
But now I’ve come to the end of the day and working week.. hardly able to keep my eyes open.. Good Night for all. Mulale bwino bonse.

Peterson

2009-06-27T04:49:00.000-07:00

Poczulam sie po tej drugiej stronie.. znaczy pokolenia, ktore nie nadaza.. ;)

Podszedl do mnie jeden z naszych chlopakow - Jonathan i cos mi tam opowiada, nie do konca wiem o co chodzi, wiec dopytuje.. on mi na to czy znam Petersona.. hmm mysle Piercona mamy ale Petersona nie kojarze, wiec zupelnie nieswiadomie pytam Is he coming to Oratory? Na co Jonathan usmiecha sie coraz szerzej, az w koncu polewa sie ze smiechu (tudziez ze mnie ;p). Potem mi wyjasnia, ze to znany zambijski muzyk, ktory w piatek koncertuje w Mansie :D ... no tak, jak nie przychodzi do Oratorium to jak mam go znac? ;p

Ale nasze spostrzeganie, kojarzenie potrafi byc jednostronne, kierunkowe, ksztaltowane tym czym zyjemy.

Weekendowe wypady

2009-06-25T10:22:00.000-07:00

Ostatni weekend spedzilysmy w Samfi, miejscowosci polozonej nad duzym jeziorem. Troche lezenia na bialej plazy, troche lazenia, czytania, troche telewizji i niewykorzystana, moze jedyna w Afryce, szansa skorzystania z wanny ;) Ale przede wszystkim ogromna dawka afrykanskiej mentalnosci w polaczeniu z podrozowaniem i przemiaszczaniem sie, znaczy transportem, ktory jak nigdzie indziej (bynajmniej w Europie) jest jedna z najmniej przewidywalnych rzeczy.
Pierwsze wow, gdy okazalo sie, ze nie ma co liczyc na busa do oddalonej 80 km w miare turystycznej miejscowosci i jedyna szansa dotarcia przed noca to wziecie taksowki. Gdy znalazlysmy taxi, okazalo sie ze ruszenie wcale nie jest takie proste. Od razu jak wsiadasz zgraniaja kase.. by podjechac na stacje i zatankowac... Nasz driver wydal wszystko co mu zaplacilysmy, wiec nie wiem jaki w tym biznes? Moze taki, ze zanim ruszylismy (my dwie, kierowca i jeszcze dwoch nie wiadomo skad kolesi) objechalismy Manse dostarczajac i odbierajac rozne pakunki, przy okazji ktos jeszcze wsiadl, ktos wysiadl.. wszystko zajelo jakies 45 minut i moglismy w koncu obrac kierunek na Samfie :p. Tam bez wiekszych niespodzianek dobrze bylo odetchnac, odswiezyc umysl.. a nastepnego dnia wracac spokojnie umowiona taksowka.. ktora oczywiscie nie przyjechala na czas.. dalysmy im godzine, po czym znalazlysmy innego taksiarza.. mijajac sie z tymi wczesniej umowionymi.. czy to ich czegos nauczy? Katwishi, nie wiem. Mi bylo troche przykro, ze tak wyszlo i po paru kilometrach jazdy, gdy zatrzymalismy sie na rozstaju glownych drog..zadzwonilam, zeby powiedziec im, ze jakas kobieta tu stoi i chce jechac do Mansy.. w tle uslyszalam muzyke i odglosy z pubu.. nie specjalnie sie przejeli strata klienta..;p. Za to my na tym rozstaju spedzilismy prawie godzine, nasz kierowca uznal, ze to jednak kiepski biznes i zaczal rozgladac sie za dodatkowym pasazerami.. My tylko domyslalysmy sie skad to opoznienie, bo oczywiscie nas o niczym nie informowal. Zniknal i tyle. Na dodatek, nie bylo odwrotu.. bo nasze pieniadze byly juz w baku, nie do odzyskania.. Mocno myslalam nad zmiana taxi, i moze nie tyle z powodu opoznienia, co ze strachu. Samochod chodzil na boki, co chwile cos walilo, kierowca jak z formuly 1 nie przejmowal sie dziurami.. i gnal nie wiedzac ile, bo predkosciomierz caly czas spoczywal sobie na zerze ;p, az na jednej wyrwie poszlo kolo. Przebite.. ale co to dla kierowcy..on da sobie rade ze wszystkim.. W gruncie rzeczy co mial zrobic zostawic nas w buszu przy drodze? I tak nic nam nie mowiac o usterce dowiozl nas do Mansy z flakiem w tylnym kole.. W miescie przesiadka do drugiego samochodu, ktory wylonil sie z ciemnosci, gdy nasz kierowca zaczal gwizdac. Tym autem juz calkiem sprawnym zanim dotarlismy do Don Bosco.. tez gdzies zboczylismy, ale w koncu dojechalismy.. Teraz juz w pelni rozumiem bezsensowne podawanie odleglosci w kilometrach :) 80 km w 3 i pol godzimy :D.
Caly transport w Afryce jest ciekawym tematem.. moze uda sie kogos! namowic na opisanie go i wiecej o tym bedzie ;).
Ja zaliczylam juz motocyklowe taksowki, dwudniowy pociag do Dar Es Saalam, pake na ciezarowce, dala-dala mini busy, prom i miedzynarodowy autokar z noclegiem na granicy.. wszystko ze swoim niepowtarzalnym klimatem ;p.

A za tydzien znow ruszymy :)
Bedzie dlugi weekend i plany dotarcia nad Tanganike. To bedzie jakies 800km..wiec ciekawe czy cztery dni starcza w ta i z powrotem :) Jak bedzie o czym to napisze :)

roza tylko jedna,takze jest przyjemna,nie martw sie mala,na kwiaty przyjdzie jeszcze czas..najpiekniejsze kwiaty czlowiek dostaje na swoim pogrzebie:D

2009-06-24T14:53:00.002-07:00

kurde, pamietalam jak pisalam, ze mam nadzieje ze ten dzien szybko nie nadejdzie.. i nadszedl.. cala i w miare zdrowa (po przepedzeniu robakow, wszy, wysypki – takie tam swoiste prezenty ;p) widze, ze nie opanowalam jeszcze kontroli nad czasem ;p, a czas plynie cholernie szybko.. pokazujac mi, bardzo powoli, moja droge
zamyka stare.. rozdzial po rozdziale i Afryke powoli zamyka
wszystko w zrozumialy naturalny sposob, choc z pewnoscia nie bezbolesny
a ja podazam za tym wszystkim jak tylko potrafie i patrze z ciekawoscia what’s next.. what’s that?

dziekuje za przepiekna roze, za kolekcje zdjec, wspomnien, cholernie trafnych mysli, za wolnosc, za milosc, za ciasteczkowa radosc, za slonce we wlosach, za zyciowa przyjemnosc, za miliony usciskow tych wirtualnych i tych czekajacych na mnie gdzies tam tak daleko, ze trace poczucie ich rzeczywistego istnienia, za Happy Birthday mruczone pod nosem :D i te spiewane przez ‘moich’, za bycie taka farciara.. co dostaje wiecej niz na to zasluguje.
Dziekuje!

No to siup :)

Na zdrowie...

Wasze zdrowie ;p

fotki z dnia 24.06 :)

Thought and Reality

2009-06-22T11:59:00.000-07:00

'My thoughts today
Are hard
Harder than soft reality

I close my eyes
Thinking that this must be so
I open my eyes
only to find soft
Pale night.'

by Selwyn Davies

Anarchy Art :)

2009-06-17T09:02:00.000-07:00

Moze i przypadkowo dopieraja kolory, ksztalty, tak ja bym nigdy tego nie zrobila bo przeciez ten z tym sie gryzie a to nie pasuje, a pozniej okazuje sie ze sie zadziwiam pieknem, ktore tworza. Czy to PowerPoint czy kolorowanki daja odczucie obcowania ze sztuka. Patrze jak to robia, wyglada wszystko jakby przez przypadek, jakby sie klinelo niechcacy na ten kolor.. a ja siedze pod wrazeniem i czuje jak na nowo sie ucze co to znaczy tworzyc i co to jest sztuka. Bez uprzedzen, standartow, schematow. Niespodziewanie okazuje sie, ze to cos nowego dla mnie.
No rules! :)

o zaufaniu

2009-06-17T08:36:00.001-07:00

Nie boj sie, zdaj sie na Boga, on w odpowiednim dla niego czasie znajdzie odpowiedzi na twoje pytania. Ty masz robic swoje i sie modlic, a przy tym zyc i czerpac z zycia teraz nieodkladajac szczescia ‘pod warunkiem, ze cos bedzie’. Przemijalnosc rzeczy i ludzi byla i bedzie zawsze. Trzeba sie nauczyc wyciagac z tego swiata rzeczy przeznaczone dla nas i isc dazac ku doskonalosci. Znajdujac swoje przeznaczenie w danej chwili odnajdujemy szczescie. A szczescie to nie to co my chcemy, tylko co teraz czujemy. To laska znajdywania wlasciwej sciezki sposrod miliardow drog. Najtrudniejsze sa blokady w nas samych, utykania w martwych punktach z obawy przed zaufaniem i oddaniem sie calkowicie Bogu. I tu, na ile zaufasz, na tyle sie zmienisz. Zamknij oczy i podryfuj, daj sobie czas.

znow o dawaniu

2009-06-17T08:32:00.000-07:00

Dawanie, dostawanie, branie.. cale moje zycie sprawialy mi klopot. Co, komu, jak.. tutaj odezwalo sie to we mnie ze zdwojona sila.. I przyszlo male oswiecenie. Smieje sie, ze to prezent imieninowy z ‘gory’ i z pokoju obok ;). Co powinno byc we mnie gdy daje i co jest warte dawania i po co to wszystko. I odkrylam... To cos co sprawi.. popobudzi kogos do bycia lepszym czlowiekiem, chocby lepiej mu bylo z samym soba. Czy to sa rzeczy, mysli czy nasza postawa.. no matter.

Teraz przed wyjazdem czeka mnie proba rozdzielenia moich rzeczy.. Chyba znalazlam sposob, ale tez zrozumialam, ze te rzeczy nie maja raczej ‘trwalszego’ znaczenia. Rozplyna sie w oceanie brakow. Duzo bardziej istotne jest to co pozostanie w srodku w nich i we mnie. To sa prawdziwe dary.

Bardzo czesto przywiazujemy sie do rzeczy, lub ich duza wartoscia podkreslamy czyjas waznosc.. ale nie o to chodzi w prawdziwych prezentach. Prawdziwe prezenty kosztuja chec poznania kogos, czas i potrzebe odkrycia co tak naprawde potrzebuje ta druga osoba. Rzadko sa to rzeczy.

Po co zyjemy? Zeby posiadac i kolekcjonowac?

Sama wpadam w ped planowania, zbierania, kupowania pamiatek dla przyjaciol, rodziny, znajomych.. spedzam mnostwo wolnego czasu na szyciu, by jak najwiecej dac po powrocie, bo wiem ze przyniesie to radosc, ale czy to jest to co mam faktycznie do zaoferowania? Czy tedy droga do wyrazenia wdziecznosci, tesknoty i milosci? Po czesci tak, ale to co najwazniejsze mam nadzieje dowiezc w sobie..

Good kids

2009-06-12T03:36:00.000-07:00

Wsrod setki dzieci i nas dwoch, na pytanie czy lepiej byc dzieckiem czy doroslym 5 osob podnioslo reke, w tym my dwie.., ze dzieckiem.
Pozniej zdziwieni zadali mi pytanie, a raczej postawili mnie w sytuacji.. gdy jestes dzieckiem wracasz glodny do domu a tam nic nie ma do jedzenia, bo twoj starszy brat zjadl wszystko? Bycie dzieckiem w ich pojeciu (lub w ich kulturze) to bycie na gorszej (straconej) pozycji. Z dzieckiem nikt sie nie liczy. Dostaje to co innym juz sie nie przyda. Od malego jesli chca przetrwac musza kombinowac, oszukiwac, byc cwane..byle samemu do przodu, bo na innych i tak nie ma co liczyc. Ani w kalendarzu, ani w ich swiadomosci nie ma Dnia Dziecka. Dopiero jak dorosna czeka na nich Youth’s Day (Dzien Mlodziezy). Dlatego moze tez nie spodziewali sie w poniedzialek (1.06) prezentow i wzielysmy ich przez zaskoczenie :). Najmlodsi z „Laury” obdarowani wyjatkowo, bo oprocz bulki z maslem i cukrem czekalo na nich pudlo uzbieranych z roznych zrodel maskotek. Cieszylam sie bardzo z ich radosci, ale chyba najwiecej przyjemnosci sprawilo mi poczucie, ze jednak potrafia spokojnie poczekac na swoja kolej, a nie szturmowac nas tlumem by koniecznie dostac. Moze juz wiedza, ze przygotowujemy sie tak by starczylo dla wszytskich, albo tez jesli zaufasz to pokaza sie z tej dobrej ludzkiej strony. Posadzilam BaBosco na zewnatrz i nawet bez listy obecnosci udalo sie dac kazdemu do reki bulke i spokojnie posiedziec az zjedza. Moze to sie wydac, ze pisze o czyms oczywistym, ale dla mnie byl to taki pierwszy raz, bez szalu, walki, przepychanek, odganiania oszustow..itd.
Przy nich „mienie rzeczy to dopiero poczatek”, sztuka jest ich dawanie. Zwykle po godzinnych rozmyslaniach strategiczno-psychologicznych jestesmy teoretycznie gotowe na rozdawanie. Musimy wczesniej wziasc pod uwage, ze jak zrobimy to tu i tak to oszaleja, jak zobacza wczesniej to nie wiadomo kiedy zleci sie cala wioska i nam nie starczy..itd..itd. Ale tym razem sie udalo. Jestem z nich dumna. Good kids.

Zabawy z chusta (bonse ;)

2009-06-04T12:58:00.000-07:00

Zabawy z plastelina (BaLaura Group)

2009-06-03T15:46:00.000-07:00

Zabawy z drutem (BaBosco Group)

2009-06-03T15:34:00.001-07:00

Dzien Dziecka

2009-06-03T03:37:00.001-07:00

Bylo nas piedziesiat pare, duzy track i w droge :)

2009-06-02T03:57:00.000-07:00

Udalo sie, w koncu sie udalo. Przede wszystkim przekonac siostre przelozona by zabrac gdzies tych naszych junior oratorians na wycieczke. Wszystkie nasze pomysly byly wczesniej z roznych mniej i bardziej sensownych powodow odrzucane.. trwalo to ponad 3 miesiace, az w koncu spelnilo sie jedno z moich mansowych marzen. Ten dzien, te chwile to jedne z najpiekniejszych w moim zyciu.No dobra ale od poczatku.

Pierwszy etap wybor miejsca i negocjacje. Stanelo na tym ze mozemy jechac na lotnisko. Wyprawa moze niedaleka, bo jakies 7 kilometrow drogi, ale wyprawa:) Pozniej problem z iloscia dzieci, ktore moga wziasc udzial. Po kalkulacjach transportowych (ladownosci tracka fuso) wyszlo, ze 50. No i tu pierwsza zagwostka..kto ma jechac? Pierwsi w selekcji odpadli najmlodsi, ze za mali na tracka i jeszcze po drodze ich pogubimy.. w tym momencie zostalysmy z 100 dzieci z Ba Bosco i Ba Dominic.. jakos wybralysmy.. tych 'regularnych'. Wydrukowalysmy listy do rodzicow i kto stawil sie o 9 w sobote z podpisanym listem mogl jechac. Powiedzialysmy, ze jak sie kto spozni to nie czekamy i juz o w pol do osmej pierwsi zaczeli stukac do drzwi hehe.

Pakowanie na samochod trwalo, bo przyszli oczywiscie i Ci niewybrani i kombinowali na wszelkie sposoby by wskoczyc.. No ale w koncu i to sie udalo. Juz po kilku metrach jazdy cala paka rozspiewana sama z siebie, zarazala pelnia szczescia :) Dla wielu z nich to pierwsza w zyciu wycieczka. Przerobilismy wszystkie nasze piosenki i po 10 minutach dotarlismy na miejsce ;p. Niby krotko, ale ten czas zostanie we mnie na zawsze. Wspolne bycie razem, cieszenie sie, robienie czegos nowego.. razem! Razem z tymi, z ktorymi codziennie sie spotykam, ktorych juz znam i oni znaja mnie, przy ktorych moje serce bije mocniej i wszystko mi sie chce. To sie nazywa szczescie.

Pierwsza mysl na miejscu to to ze o dziwo stoi samolot. Asia nazwala to cudem ;p. Lotnisko w Mansie przyjmuje moze jeden samolot na miesiac, wiec przez wiekszosc czasu stoi puste, a tu mamy samolot. WOW- farciarze :) Przy pomocy dwoch liderow i siostry Maury zorganizowalismy sie w podgrupy i skolonizowalismy miejscowke ;) Dwie grupy do punktu meteorolgicznego i stacji kontroli lotow, reszta mecz w pilke nozna, a pozniej zmiana. Obejrzelismy pare termometrow, miernikow predkosci i kierunku wiatru, barometr, slonecznosciometr.. no i samolot misji medycznych.. Poprosilismy obsluge by nam poopowiadali. Zrobili to bardzo rzetelnie i ciekawie. Dzieciaki z tysiacem pytan przeciagnely ten punkt programu tak, ze pozniej lecielismy z planem, ale z pewnoscia duzo sie nauczyly. Super. Byly fotki, drugie sniadanie bez przepychanek i krzykow (to drugi cud :), sprzatanie po sobie (trzeci cud ;p) i story time :) Oczywiscie trzy muzungu (my dwie i Sr.Maura from Irland) chcialy afrykanskie opowiesci :) Siedzielismy na trawie i sluchajac bajek czekalismy na transport powrotny..Ostatnie chwile troche zburzone przez wzburzona siostre przelozona, i tak nie daly sie zepsuc :) Na pozegnanie uslyszalam Thank you od paru dzieci i czulam, ze to jest prawdziwe 'dziekuje'..

jakby tak czesciej mozna bylo sie zapakowac i pojechac.. juz mamy kolejne pomysly..ale czekamy az siostry ochlona :)

Tak bardzo bym chciala..

Citenga

2009-06-02T02:20:00.000-07:00

Wspominalam pare razy gdzies mimochodem co to jest citenga, ale chyba nigdy zbyt precyzyjnie, a jest to jedna z zambijskich rzeczy, od ktorej moglabym sie (jestem?) uzaleznic ;p. Citenga to wzorzysty material o szerokosci zwykle ok metra i dlugosci 2, 4 lub 6 metrow. Material ten ma wiele zastosowan, ale jego zasadnicze przeznaczenie to ubranie. Tradycyjny ubior tutejszej kobiety to citenga obwiazana na okolo pasa, na glowie i jako 'nosidelko' dla dziecka przewiozana w poprzek plecow. Mezczyzni nie nosza citeng samych w sobie, za to czesto maja piekne koszule z nich uszyte, a kobiety przerozne fasony bluzek, spodnic i sukien. Kazda zambijka ma citenge, choc w duzych miastach zostaje ona coraz czesciej wypierana przez 'zachodnia' mode. Jestem szczesciara ze mieszkam na wsi i mam okazje popatrzec na to piekno tysiecy kolorow i wzorow. Citenga - niby skrawek materialu a sluzy do okrycia sie, daje cieplo w chlodniejsze dni, podklada sie ja pod noszone rzeczy na glowie, nosi sie w niej dzieci na plecach, rozklada sie na ziemi by mozna sobie usiasc, szyje sie z niej ubrania, daje mnostwo koloru na okolo i jest zawsze dobrym prezentem. W Zimbabwe jej nie maja, za to w Tanzani cos podobnego, co nazywa sie 'kanga'. Bedac na Zanzibarze w Muzeum Narodowym odkrylam, ze napisy na kangach (zwykle oprocz wzoru jest napis w suahili) to jakies przyslowie np.: "Usisfirie nyota ya mwenzio" - Don't set sail using somebody else's star, albo " Usitake ushindani huniwezi asilani" - Don't compete (with me) You can never beat me. ;) i wiele, wiele innych. Na zambijskich citengach zazwyczaj nie ma tekstu, chyba ze na tych religijnych, np.: 'Catholic women organization' na okolo wzoru, ze zlaczonymi w modlitwie rekoma..

A co do religijnych motywow to citenga jest bardzo powszechna rowniez w samym kosciele katolickim. Sluzy do dekoracji oltarza, do ozdoby strojow ksiezy i ministrantow, a takze do uczczenia jakiegos wydarzenia. W tym roku przypada 25-lecie siostr salezjanek w Zambii i z tego powodu zostaly wydrukowane specjalne citengi okazjonalne '25 years Salesian Sisters in Zambia'. Okazja tez byl wybor nowego prezydenta i drukowanie jego podobizny..
Oki chapwa, ale jakby ktos mial jakies pytania to smialo, moge o tym jeszcze dlugo.. :)

O czym ja lubie najbardziej pisac jak nie o oratorium :)

2009-05-26T01:21:00.000-07:00

Tam mam swoja dzienna dawke wrazen ;). Dzis w 'sto pytan do' hehe wypytali sie mnie co jem, jak ma na imie moja siostra, mama i tata, ile jest kilometrow do Polski, czy jem ich nszyme i ile kosztuja jajka na Senamie, ile dokladnie jest czarnych ludzi w Polsce itd. itd, ale najlepsze bylo jak spytali sie jaki jest moj kolor skory. Powiedzialam, ze jestem biala. Popatrzyli w konsternacji, popukali sie w czolo i powiedzieli 'no, you are not white'.. no i moze maja troche racji.. moze juz sie 'wymieszalam';)

Sama nie widze jak sie zmienilam...i ciekawe czy to zniknie jak opalenizna bez slonca..

normalnie czyli jak?

2009-05-21T03:08:00.000-07:00

Gdy natezenie dziwnosci w twoim otoczeniu rosnie i przekracza granice czestosci do ktorej przywykles, staje sie normalnoscia. I przestajesz reagowac w sobie na te zdarzenia, moze je rozumiesz, moze nie, ale sa. Wynikaja z glebokich roznic a te z kolei wynikaja z odmiennosci srodowiska, historii, wiary, klimatu itd.

Ale moze ktos zgadnie dlaczego...

Dlaczego zambijczycy jedza to samo na obiad co na kolacje, dlaczego nie tkna surowych warzyw, dlaczego nie sa punktualni, dlaczego nie przychodza gdy sie umowia, dlaczego dziewczyny sa z reguly gorzej wyedukowane, dlaczego gromadnie rzucaja sie w agresywny samosad na kogos kto zabral jedenego pionka z gry, dlaczego duza czesc z nich zna dobrze Pismo Swiete, a jeszcze wieksza je przeczytala i przy zwyklej rozmowie z nieznajomym na ulicy je zwyczajnie cytuje i 'wskazuje droge', dlaczego patrza gdzie idziesz i zawsze wiedza gdzie i z kim jestes..

Wlasnie dochodze do punktu gdy moje rozumienie normalnosci zaczyna rosnac do takiego rozmiaru, ze juz nic nie wydaje sie dziwne, po prostu czasem tylko nie wiem - dlaczego.

No dobra to teraz moje odpowiedzi, ktore sama nie wiem czy sa do konca sluszne, pokazuja tylko na ile - rozumiem.

Jedza dwa identyczne posilki, bo jak sie juz raz ugotowalo to trzeba zjesc :) chodzi przede wszystkim o swiezosc pozywienia.. gdy jest goraco i nie ma lodowiek to trzeba szybko zjesc zeby sie popsulo. Po drugie surowe warzywa moga byc zrodlem choroby, zakazenia pasozytami. Kolejne, nie przychodza na czas bo nie maja zegarkow, nie maja tez potrzeby ich mienia. Jaka to roznica czy te pare minut/godzin w ta czy w tamta. Grunt ze jestem, ze TERAZ mozemy cos zrobic. Zycie tak doslownie chwila bylo dla mnie wczesniej niepojete. Ciesz sie z tego momentu, wlasnie TERAZ, gdy kogos spotkasz w drodze do pracy nie odmawiaj porozmawiania, bo to wlasnie TERAZ go spotykasz i wazne zeby TERAZ poswiecic sobie czas. Gdy ktos Cie prosi o spotkanie powiesz mailo (jutro) a on sie cieszy i pozdrawia Cie machajac, i odpowiadajac
mailo, mimo ze nie ma twojego numeru i nie wie gdzie mieszkasz. TERAZ sie cieszy ze dostal pozytywna odpowiedz. Zycie jest piekne. I tak samo wlasnie TERAZ chca pilke i rzucaja sie na nas gdy je przynosimy do wspolnej zabawy w oratorium. Nie pojmuja ze za chwile ta pilka beda wszyscy grali i juz nikt nie bedzie pamietal kto ja pierwszy zlapal.

A co Biblii, to od malego chodza do szkolek niedzielnych, pozniej na rozne spotkania religijne, jest to jeden ze sposobow zajmowania sobie wolnego czasu, spotkania sie z przyjaciolmi, pojechania gdzies.. nie wiem na ile wazne jest tu samo dzielenie sie slowem bozym na ile jakas atrakcja. Ale czy to ma znaczenie? Na pewno potrafia rozmawiac o Bogu, 'wkladac Go' w zwykle w codzienne sprawy. Czasami ujmuja tak setno sprawy, w tak czysty sposob, ze oczywiste informacje dopiero od nich uslyszane, trafiaja do mnie. Ponadto lubia opowiesci, cala Biblia to jak 101 basni. Moga o nich rozmawiac, przekazywac dalej, wyciagac wnioski, bo przeciez calym ich zyciem jest
rozmowa. Sa mistrzami w znajdywaniu tysiaca slow do jednego zdarzenia. Przekaz slowny to glowne zrodlo informacji jak i rozrywki. Dlatego tez wiedza gdzie i z kim poszedles, po pierwsze zeby moc z kims o tym poplotkowac, a po drugie wywodzi sie to z ich dawnych tradycji dbania o
bezpieczenstwo. Bo jak pojdziesz do buszu i nikt nie bedzie o tym wiedzial to jak moze Cie uratowac w razie jakiegos nieszczescia. Dlatego tez jesli jestes czyims przyjacielem to powinienes wiedziec gdzie on TERAZ jest. To oznaka dbania i troski o drugiego czlowieka...

dla takiego tez moze waszego spokoju pisze ze mam sie dobrze chociaz chyba nie do konca normalnie ;)

moze tez sie powtarzam, ale juz nie ogarniam z kim o czym rozmawialam a co na blogu pisalam :D

buziaki

czaary

2009-05-21T03:06:00.000-07:00

Historie z zycia..
na granicy wiary, szamanstwa i psychologii

Idz i skop tamtego chlopaka!-mowi mama do syna nacierajac mu liscmi kasawy i slodkich ziemniakow miejsca na ciele sluzace do walki. Liscie jako czarodziejski specyfik by stac sie niepokonanym. Chlopiec od zawsze bity przez kolegow tym razem poszedl pelen wiary w siebie, przeciez mama nie klamie mowic teraz jestes 'powerful'. Natarte lokcie, piesci, kolana, a przede wszystkim zmieniony umysl daly mu sile by pokonac rywala. Czul, ze ma ze soba moc..

Male dziewczynki tez chca miec moc. Biora male piaskowe kamyki, klada je na jakims duzym kamieniu i tra o nie wierzchnia strona rak, do chwili pojawienia sie krwi. Przewaznie kilka z nich korzysta z tego samego miejsca (a co z HIV?!). Gdy juz maja poranione dlonie zaczynaja machac kola ramionami rzucajac zaklecia... w ktore wierza.

Dzieci najlatwiej kopiuja i pokazuja czym zyje ich najblizszy swiat. Witchcraft to nadal nie tylko historia. Tabliczki z african doctors (tak tu przyjeli na siebie mowic czarownicy) sa wciaz powszechne. Jednym z ich orezy sa maski. Tworza je z jakiegos ciemnego materialu (drewna, skorupy zolwia czy czegos podobnego), doklejaja np. lonowe wlosy i podrzucaja komus kogo chca sie pozbyc. Oficjalnie szukaja winnego jakiejs krzywdy. A co ciekawsze zawsze musi byc ludzka winna w kazdym nieszczesciu. Na kogo padnie temu bec. Zwykle pada na kogos raczej zamoznego, by oskarzona osoba o wyrzadzenie krzywdy, mogla sie wykupic. A jesli nie jest to ktos zamozny to pewnie jest to ktos 'niewygodny'. Wtedy ktos lepiej usytuowany moze wynajac czarownika i w ten sposob nie rzucajac cienia podejrzen na siebie wyeliminowac goscia, bo to przeciez ktos kto ma moce wskazuje winnego. Czarownictwo jest prawnie zabronine, dlatego tez nie znajdzie sie ogloszenia czarodziej do wynajecia. Jakby ktos szukal to znajdzie w rubryce 'zielarze' ;p.
I czesc z nich faktycznie zna sie na medycynie naturalnej. Przy slabym dostepie do lekarzy konwencjonalnych nie dziwne, ze ta sztuka jest nadal bardzo zywa. Ostatnio duzo kaszlac uslyszalam mnostwo zalecen od miejscowych. Podobnie jak my wierza w moc czosnku, cebuli, miodu, do tego dokladaja papaje dobra prawie na wszytsko. Na Zanzibarze przy pomocu soku z papaji probowalam pozbyc sie kolcow jezowcow wbitych w stopy, tu zalecaja na lepsza pamiec i dobry wzrok..
Cale szczescie, ze sezon na papaje znow powoli sie zaczyna to bede moze lepiej pamietac, zeby czesciej pisac i sie odzywac :)

swieta zwyklosc dnia

2009-05-16T14:19:00.001-07:00

Powoli wracam do swego mansowego rytmu
jest inaczej, ale przywyklam juz do tego ze caly czas mimo tego samego miejsca i tych samych ludzi wokol wszystko sie jednak zmienia. Dzis na przyklad w blasku porannego slonca swiecil ksiezyc i jest tam nadal.. z niebem tutaj chyba nigdy sie nie polapie. Potem wypadlo mi niespodziewane puszczanie filmu w szkole zawodowej, a dalej papiery, listy, naprawa glosnikow, malowanie Maryji dla maluchow do pokolorowania itd. Kolo poludnia powoli schodzi energia, przygotowuje sie do oratorium i spokojnie, duzo myslac czekam na obiad. A po 14 zaladujemy na siebie (my dwie) caly nasz kram (pilki, paletki, skakanki, gumy do skakania, puzzle, domino, wiadro na wode, komputer, projektor, glosniki, kabel, materialy do zasloniecia okien i zobaczymy co nas dziasiaj czeka w naszym Junior Oratory :). Wczoraj te 'aniolki' porwaly mi bluze i nikt nie chcial sie przyznac, potem ja zlamalam klucz do jednej klasy, ale za to znalazla sie pileczka, ktorej juz niespodziewalam sie ujrzec i dostalam cukierka i guawe od dzieci. Moze nie do konca zrozumiala, ale jakas rownowaga jest ;p. Dzis planuje wzgledny spokoj bo puszczam im film, jak bedzie to sie okaze, ale wiem ze bedzie dobrze :) A jak wroce to zapadnie chlodny wieczor, a po nim zimna noc. Maj to poczatek afrykanskiej zimy. Zaczyna wiac chlodem i slonce rzadziej wychodzi. Mi sie podoba, gdy zakladam gruba bluze urodzinowa, chuste i ide sie przejsc. Jest cieplej niz w Polsce na jesieni, ale po 8 miesiacach upalow to naprawde duza zmiana.
Moze mamy taka sama pogode? :) i tu wlacza sie tesknienie.. wrrr.. Jola wytrzymasz :)

Sorki, ze tak pozno

2009-05-16T13:51:00.000-07:00

Przepraszam, ze dopiero teraz sie odzywam, ale slowa jakos utykaja i nie przekazuja tego co bym napraswde chciala przekazac.

Przede wszystkim, chcialabym bardzo bardzo cholernie mocno podziekowac za wszystkie dary, ktore do nas w ostatnim miesiacu hurtowo naplynely. Najpierw wraz z Kuba, potem z Pepe i na koniec po powrocie z wakacji czekaly na nas dwie olbrzymie paczki z Przedszkola Siostr Niepokalanek (za sprawa Justy mojej siostry :) i z Wydzialu Biologii CLK (za sprawa dwoch super lasek Matki Pedzacej i Gosi). Te wszystkie rzeczy sa nam mega potrzebne i ogromnie sie ciesze, ze doszly i ze beda nam tu sluzyc. Nasze dzieciaki juz sie ciesza z niektorych rzeczy, ktore wylosowaly w zeszlo piatkowej loterii :) inne rzeczy wykorzystamy na arcie (zajeciach plastycznych ;p), angielskim i jako prezenty w kolejnych piatkowych zawodach. Fajnie jest patrzec jak cos otrzymuja i poczatkowo z powaga, patrza co to jest albo od razu sie ciesza. Dziekuje za kazdy usmiech, ktory dzieki Wam moge ogladac. Popstrykalismy troche zdjec, ale niestety malo na nich widac, nastepnym razem bede mocniej sie starac uchwycic to co sprawia mi taka radoche przy dzieleniu sie z nimi. Wiem, ze jakby mogly to by Was za to wszystko wysciskaly (bez powodu pewnie tez :D) a ja moge niestety tylko slownie przekazac, ze jestem ogromnie wdzieczna i ze znaczy to dla mnie bardzo duzo.

piatkowe zawody

i loteria

ostatnie

2009-04-04T22:40:00.000-07:00

Nigdy tak malo sie nie cieszylam na mysl o wakacjach.. Oczywiscie, ze sie ciesze i ze troche ciagnie by gdzies ruszyc, ale tez jednoczesnie mysl, ze zegnam sie z dzieciakami az na miesiac daje uczucie straty i smutku. Oratorium zostaje zamkniete na 4 tygodnie, wiec teraz ostatnie chwile. Dzis ostatni dzien, wczoraj ostatni competition.. ale fajnie bylo hehe. Dopingowali swoich z Bosco, Dominic czy Laura.. spiewali, klaskali, skakali, zbijali balony, biegali w parach z zawiazanymi nogami..

Pozniej jeszcze pozegnalismy dziewczyny, ktore pomagaly nam przez ostatnie dwa miesiace i rozdalysmy dwa pudla ciasteczek, swietych obrazkow i zeszytow.. dawanie nigdy nie bedzie latwe..

Dzis troche pogramy, a pozniej pojdziemy na ostatnia droge krzyzowa. To nie bedzie jeszcze ostatnie przedwakacyjne spotkanie, bo w niedziele Ci ktorzy beda chciali pojda razem z nami do kosciola. Mialysmy pomysl by zrobic z nimi palemki, ale to nie ich zwyczaj.. przyniesli za to prawdziwe liscie palmy i zatrudniajac Kube i Asie zrobili kilkadziesiac ‘palmowych’ krzyzykow

amusalaba-krzyz

poczta przyszla

2009-04-04T22:27:00.000-07:00

Wychodze z samego rana na poczte, bo podrzucili karteczke, ze paczka czeka.. na mnie i Asie. Obstawiam od kogo to moze byc i nie mam szans zgadnac. Paczka kilkukilogramowa.. cale szczescie father Piter podrzucil, bo bysmy mieli problem z doniesieniem jej do domu ;p. Juz w domu z Asia patrzymy ze zdumieniem i zaczynamy rozpakowywac. A w srodku rzeczy jakby ktos czytal w naszych myslach :) Przede wszystkim materialy do nauki angielskiego, pokserowane, pozbierane z roznych zrodel, kolorowy papier, ksiazeczki, ksiazki do artu, dlugopisy, plyty.. no i w koncu odkrywamy list. Czytam i debieje... Nadawca jest Kasia, ktorej nie znamy, a ktora czytajac nasze blogi zebrala rzeczy i je nam wyslala.

Kasia, bardzo bardzo przydadza sie nam te wszystkie materialy, jestes niezwykla. Dziekujemy z calego serca za paczke i za fale przyjemnych uczuc, ktore wywolalas.
Czujemy sie zaszczycone, ze swoja pomoc skierowalas wlasnie do nas, ze wybralas nasze dzieciaki i nas. Obiecujemy wykorzystac wszystko najlepiej jak tylko potrafimy... I nawet juz zaczelysmy. Na ostatnim angielskim przed wakacjami zrobilismy lekcje z quizami.. w czasie ktorej wykorzystalismy rysunki i karteczki ze slowami przyslanymi przez Ciebie :) Inspirujesz.
Dziekujemy!

2 kwietnia

2009-04-01T23:37:00.000-07:00

Mamus, chce sie z Toba podzielic ta miloscia, ktora tu otrzymuje od moich kochanych ‘przylepcow’ :) by specjalnie dzis wywolac usmiech na twojej twarzy ;)

W tym wyjatkowym dniu zycze Ci samej radosci, usmiechu i czucia, ze mimo, tych kilkuset tysiecy kilometrow i tych kilkuset dni nie widzenia sie moja milosc do Ciebie jest niezmienna i dajaca sile. I zebys wiedziala, ze wciaz pokrecona, ale szczesliwa jest twoja wloczykijka!

Nasze zycie to podroz, ktora z kazdym krokiem nas zmienia, ale pozostawia w pamieci drogi, ktorymi od malego idziemy... Ja pamietam doskonale te, w ktorych czesto sie gubilam, czesto szlam tam, gdzie Ty bys pewnie mnie nigdy nie puscila.. prosze, wybacz mi te lzy, te wieczory, gdy nie wracalam, moj egoizm.. taka moja natura by szukac, ale wiedz, ze twoja obecnosc, troska, zawzietosc, zaradnosc i milosc sa dla mnie powodem dumy z Ciebie.

Jestem dumna z Ciebie i chce zebys i Ty byla dumna z siebie (ze jakos wytrzymalas ze mna ;D)

Dziekuje za to ze jestes.

bylo, minelo...na zawsze zostanie

2009-03-17T10:26:00.000-07:00

photo by Bright Mupemba

6 miesiecy za mna, czyli przydaloby sie moze cos podsumowac.

Chyba nie jestem w tym dobra, a na dodatek coraz rzadziej wylaczaja prad i Prisonbreaker wciaga ;p, ale nie tylko on.. wzielo nas na filmy :) Ostatnio dotarla do mnie plytka z 'przed wschodem' i 'zachodem slonca'.. (dziekuje z calego serca :*)..

Bylo tam zdanie, ktore trafnie opisuje to co u mnie.. ze im mniej rzeczy wokol Ciebie tym bardziej wiesz co chcesz, a jesli wiesz co chcesz to to robisz i jestes szczesliwy...

Ale to chyba nie dotyczy ilosci zdjec ;p wciaz latam z aparatem :) Wiec zamiast slow pare fotek z roznych okresow, stanow, miejsc...

PS Galerie (i pozostałe) znajdziecie pod linkiem:

Jola's Photos Gallery

women's day

2009-03-10T10:28:00.000-07:00

produkcja kwiatow

dziewczyny przygotowaly uklad tanczny

i kwiaty sa dla nich

'Dzien kobiet, dzien kobiet, niech kazdy sie dowie, ze dzisiaj jest swieto dziewczynek... :)'

ENJOY YOUR BODY AND YOUR MIND..

2009-03-07T04:44:00.000-08:00

and your time :)

I znow sobota. Dzis leje od rana, wiec siadam do kompa by obejrzec document o Rembrandcie.. z kubkiem goracej kawy i talerzem smazonych slodkich ziemniakow, na ktore wlasnie rozpoczal sie sezon. Gdy pada deszcz oczyszcza sie nie tylko powietrze. Oczyszczam sie i ja. Wbrew moim oczekiwaniom wcale nie pada czesto, a jesli juz to w nocy. Ale lubie dni kiedy deszcz zatrzymuje mnie w domu, zmienia moje plany i pozwala odpoczac mysla, zwolnic i bez wyrzutow porobic rzeczy, ktore umykaja w codzinnej rutynie.
Moja rytuna (z wyjatkiem oratorium) zmienia sie co pare tygodni. Bardzo mi to odpowiada. Teraz, gdy skonczyl sie jeden kurs, mam tylko jedne 2,5 godzinne zajecia z rana a potem 3 godz. w oratorium. Nie czuje zebym sie przepracowywala, ale tez doceniam swoj wolny czas i jak juz uporam sie z papierami (listami do darczyncow, raportami itd.) czmycham za mur. Ide do kliniki lub w nieplanowane odwiedziny (zawsze ktos zaprosi :).
Miejscowi ludzie sa bardzo otwarci, przyjazni, usmiechnieci i wciaz egzotyczni :). Czesto bez wspolnego jezyka siadamy i probujemy sie dogadac, czasem zupelnie nie idzie i wystarcza obustronne 'ogladanie siebie':), a jesli juz sie dogadamy to opowiadaja, ze na wszystko brakuje, ze nie koncza szkol, bo nie maja na nie pieniedzy (w Zambii edukacja jest platna), ze sa sierotami, ze cierpia z powodu chorob, bez krepacji pokazuja rany, guzy, deformacje ciala.. i faktycznie zyja bardzo ubogo, maja tylko pare rzeczy. O tyle dobrze ze przynosza sobie jedzenie z buszu, wiec nie gloduja i swieci slonce, wiec wystarcza citenga. Z rzeczy o ktore prosza zeby im podarowac (oprocz wszystkiego co mam na sobie ;p) to mydlo, wazelina i talktime.. marzeniem jest komorka... Musze kiedys sfotografowac, taka stara afrykanke siedzaca przed chata, czyszczaca liscie kasawy na obiad i rozmwaiajaca przez telefon :D.
Na jednym z takich moich szwedan grupka starszych, w wiekszosci kobiet zaprosila mnie na piwo pod domem :D, swoj pozna swego hehe. (mysle, ze mezczyzni chodza pic do pubu). Katata to wlasnej produkcji piwo, choc nijak z wygladu piwa nieprzypomina :), raczej rzadka kaszke, ktora pije sie przez podawna sobie w kregu slomke. Jak smakuje, do tej pory nie wiem. Akurat bylam na antybiotyku i po nakazach doktora, ze mam nie ruszac nic z nieznanego zrodla.. ale jeszcze kiedys sprobuje :) Cos podobnego sprzedaja w litrowych kartonach w pubie. Nazywa sie Lusaka Beer i kosztuje w przeliczeniu 1,5 zlotego. Wszedzie te same mechanizmy.. latwiej zniesc rzeczywistosc gdy sie cos golnie, a na piwo zawsze sie uzbiera.. Piwo im wchodzi, potrafia wypic kilkanascie butelek (375ml) pod rzad, natomiast mocniejsze trunki scinaja ich z nog. Znana spirytusowa marka to Double Punch - wodka z aromatem ananasowym, sprzedawana nie na butelki, a na male plastikowe woreczki (100ml)... komu przywiezc??? ... ;p

Koncze bo slonce wyszlo zza chmury i ciagnie na rower. Wczoraj jak co piatek w poscie byla droga krzyzowa w kosciele, co znaczy ze skonczylismy wczesniej, a to znaczy, ze bylo troche czasu by dac noge za mur :D. Wiec wzielam rower i pojechalam w strone starego kosciola Ojcow Bialych. Bylo przepieknie. Schodzace slonce, barwiace niebo na pomaranczowo i rozowo, odglosy krzatajacych sie ludzi, odlegla muzyka reagge, a pozniej juz sam wiatr, ptaki i trawa wzdluz drogi przerastajaca mnie tak, ze czulam sie jak w zielonym tunelu :).
Wracajac chcialam wlaczyc mp3, ale nie dalo rady ;p Dzieci ucieszone na widok muzungu przekrzykiwaly sie How are you? How are you? Nie dalo sie anonimowo, a nie odpowiadac bardzo nie uprzejmnie, wiec switch off music i na cale gardlo Fine, and How are you? Wtedy biegly za mna ucieszone i znow zaczynaly How are you?.. Mam sie bardzo dobrze :D Buziaki kochani. Tukamonana (Do zobaczenia)

Aaaaaaa :D

2009-03-01T12:21:00.000-08:00

Ale jest super odkrywac na nowo radosc z rzeczy, ktore przestaly cieszyc. To wszystko dzieki zajeciom z leaderami, ktorzy machaja do pieska z ekranu, mowia 'wake up' do komputera i wybuchaja smiechem jak cos poruszy na monitorze... a ja mam radoche patrzac na nich i wkrecajac ich, ze ten piesek, ktory jest gotowy odpowiedziec na ich pytania, stoi teraz z miska, bo jest lunch time i on wie, ze musimy konczyc i isc cos zjesc :D Oni wtedy kiwaja ze zdumienia glowa i powaznie mowia Aaaaa :) hehe he, strasznie ich lubie :)

Co mozna?

2009-03-01T12:19:00.000-08:00

Pare dni temu bylam na badaniach w szpitalu. Ze mna juz wszystko w porzadku, gorzej z innymi. Umieraja na calkowicie wyleczalne choroby tylko dlatego, ze nie przychodza sie zbadac, nie przychodza po lekarstwa, ktore czesto moga miec za darmo.. 3 tygodnie temu zmarla 11-letnia dziewczynka. Miala glisty. Nieleczona stala sie zywicielem ponad 150 ascari, ktore sperforowaly calkowicie jej wnetrznosci.. a wystarcza 2 tabletki, ktore mozna otrzymac w szpitalu, jesli tylko sie przyjdzie... Blizej im do african doctors, ktorzy czesto nie wiedzac z czym maja do czynienia "czaruja" doprowadzajac pacjentow do stanu beznadziejnego. Jedna z metod przez nich stosowana jest nacinanie skory (ok 2 cm) i smarowanie rany z proszkowanymi ziolami, ktore mozna kupic przy drodze lub markecie. Czasami widze u naszych dzieci blizny wzdluz kregoslupa wlasnie po takich zabiegach. Najgorsze, ze ciezko to powstrzymac, ciezko cos przetlumaczyc, zeby chociaz zaprzestali uzyzniac ogrodek swoimi odchodami. Nie rozumieja, a do zwyklego lekarza i tak nie pojda bo sie boja. Boja sie dowiedziec, ze to cos powaznego i ze umra. Tak im sie kojarzy lekarska wizyta.. ze smiercia. No i nie dziwne, ze wielu slyszy wyrok jesli przychodzi gdy juz nic nie da sie zrobic.. No i tak w kolo Macieju.. Wielu daloby sie uratowac, ale sa i tacy dla ktorych nie ma juz ratunku. Miedzy innymi dla 300 osob kazdego miesiaca dowiadujacych sie ze sa nosicielami wirusa HIV. Te 3 setki, to tylko na naszej Senamie. Wlasnie dla nich, na teranie kliniki, jest budowany oddzielny odzial, gdzie beda dostawac ARV (anti-retrovirus) po ktorym sa w stanie wstac, ubrac sie.. byc troche niezaleznym.. 300 osob kazdego miesiaca tylko w jednej z klinik w Mansie.. skala ogolnoafrykanska nie miesci mi sie w glowie.. duzo mi sie nie miesci..

Te biale kulki to tradycyjne lekarstwo na terenach 'bemba'

male kroki prowadza tak samo daleko jak duze

2009-03-01T10:20:00.000-08:00

by Bright Mupemba

Gotowa by umrzec

2009-02-26T09:00:00.001-08:00

Od malego wiedzialam, ze czekaja na mnie dwie rzeczy w zyciu: Afryka i smierc w kwiecie wieku. Mysli o smierci zwykle przerazaja, ale mnie juz chyba nie. Jest strach, jak przed wyprawa w nieznane i poczucie, ze nie moze byc zle. Jest zaufanie i otwarcie na poznanie tej najwiekszej tajemnicy zycia. Zwyczajnie mamy swoj czas.

By Bright Mupemba

dorosnac

2009-02-26T08:56:00.000-08:00

Dorosnac

By stawic sobie czola,

by poznac wszystkie swoje slabosci i ograniczenia.

Dlaczego chcemy cos tak bardzo, ze nie oceniamy prawdziwie rzeczywistosci, ze zmieniamy ja tak by choc troche siebie wyniesc na wyzyny, by byc z siebie zadowolonym. Chcemy cos co moze jest poza naszym zasiegiem i zamiast zaakceptowac to jak jest przyslaniamy prawde, oklamujemy siebie samych.

Ale jak zaakceptowac to ze czegos nie umiemy mimo ze tak bardzo nam zalezy zeby umiec. Jak zaakceptowac to ze czegos nie mamy a tak bardzo bysmy chcieli to miec. Uslyszalam dzis ze sposobem by sie lepiej czuc to przestac skupiac sie na swoim wlasnym szczesciu. 'Don't focus so much on your own happiness'

Zdanie sobie sprawy, ze sie nie ma, ze sie nie umie, lub ze sie nie jest i nie bedzie takim jakim bysmy chcieli byc meczy strasznie. Dotykanie czulych miejsc zwykle powoduje u mnie wycofanie i rekompensate w jakis inny sposob, ale zaczynam zdawac sobie sprawe kolejny raz ze to co latwe, nie znaczy dobre. Wiec rozdrapuje i otwieram rane by dowiedziec sie, czemu jakis brak tak bardzo boli?

Czuje jak wlaczaja sie mechanizmy obronne mowiace, daj sobie z tym spokoj, nie jestes do tego stworzona, nie bedziesz nigdy tak umiala.. wiec rzuc to w cholere i zapomnij o tym. Tak bylo by latwiej i by nie bolalo ze nie wychodzi, ale czy to nie poddanie sie?

Dlaczego nam na czyms tak bardzo zalezy, co w perspektywie czasu nie bedzie mialo zadnego znaczenia?

Jak sie zmienic?

Jak sie zrozumiec?

Jak nie uciekac? .............. I akceptowac.

Jak probowac...............i jednoczesnie sie nie oklamywac?

Jak sie nie spalac niedajacymi spokoju myslami?

Where elephants fight, there grass suffer

2009-02-22T13:08:00.000-08:00

Jest takie zambijskie przyslowie, ze gdzie slonie walcza, tam trawa cierpi.. Zawsze sie ktos znajdzie nawet w wolontariacie, kto stworzy podzialy i Krakow z Warszawa sie nie dogada.
Dlugo sie zastanawialam co zrobic w sytuacji gdy posluzylam za kij w mrowisko wsadzony. Wolontariat krakowski mimo ze z pretesjami (chodzi o artykul umieszony na stronie wolontariatu warszawskiego o otwarciu nowego przedszkola, sciagniety z mojego bloga, stwarzajacy mylne wrazenie, ze byl to projekt wolontariatu warszawskiego-tu chodzilo o pieniadze, o niejasne okreslenie sponsora calego projektu) to chociaz ze mna porozmawial, w przeciwinstwie do ks. Rafalko, ktory zupelnie nie reaguje na moje kilkakrotne prosby o zdjecie adresu mojego bloga ze strony wolonatriatu. Ten brak reakcji, zupelne zlanie moich odczuc i bycie gluchym na moje prosby przykonaly mnie, ze chce przeniesc 'sztuke patrzenia' na inny adres, tylko co wtedy z tymi, ktorzy faktycznie cos wynosza z mojego pisania...

Dlatego tez, w obronie 'trawy' ;p 'sztuka patrzenia' pozostanie tak jak byla, ale zastrzegam sobie wszystkie teksty i zdjecia przed wykorzystywaniem przez osoby trzecie w jakikolwiek sposob.

migawki

2009-02-12T14:41:00.001-08:00

passiflora dojrzewa :)Passion fruit.. walentynkowy owoc hehe

Galeria fotek przeslanych przez Jole

Ups and downs I wszystko prawie ze w jednej minucie..

2009-02-04T13:22:00.000-08:00

Zastanawiam sie jak moge byc szczesliwa, gdy co rusz cos sciaga mysli w dol..

Pelna zapalu ruszam za brame w strone kliniki. Slonce poranne jeszcze nie parzy i rzuca przyjemne dlugie cienie malutkich chatek. Swieza zielen, ktorej teraz pelno po nocnych deszczach dobudza mnie do reszty :) Co jakis czas slysze Mwashibukeni BaJola, Muleya kwisa? (dzien dobry Jola, dokad idziesz?) ja odpowiadam Eee mukwai, mwashibukashiani?..mukutandala (dzien dobry, jak sie masz, ide sie przejsc..nie mowie gdzie, bo zaraz beda sie pytac czy jestem chora ;p). Po pieciu minutach jestem na miescu. Tu super przyjazni technicy, z ktorymi spedzam dwie godziny na obserwacji preparatow, dyskusji.. ucze sie czegos nowego i sprawia mi to ogromna przyjemnosc. Mam juz ulubione miesce przy mikroskopie, wiec jak tylko wchodze od razu tam siadam. Patrze na kilkanascie preparatow i dochodze do wprawy.. bezblednie rozpoznaje malarie :/. Co drugi preparat to obecnosc parazytow od poziomu jednego plusa po cztery plusy, ktore oznaczaja masowy atak zarodzca. Krew do badan tego dnia pobierana byla tylko od dzieci, od szkrabow, ktore w wiekszosci jeszcze nie potrafia chodzic. I co mam sie cieszyc z tego dnia?

Chyba tak, bo tylko bedac radosna moge robic to co robie..

by Marek

Wracam do domu, przy okazji wpadam na siostre Chande, ktora pelna wyrzutow ze nie tak nosze citenge i robie przez to drame w kosciele.. pokazuje mi kolejny zgrzyt kulturowy.. ja spokojna, przyzwyczajona, ze albo jestem smieszna, albo ktos sie obrazi, trzymam siebie cala taka jaka chce byc. Szanuje innych i jak wiem nie robie niczego naumyslnie, ale jak nie wiem jestem soba. Potem pretensje o nieszanowanie miejscowych obyczajow.. przyjmuje je z podniesiona glowa, akceptuje jesli sie z nimi zgadzam.. ale nie mozna zatracac siebie przez uwagi innych, bo nigdy nie osiagniemy rownowagi.. ach.. zwykla rzecz a ja taki wywod wale ;p przezyjemy i to, to przeciez nie malaria tylko siostra Chanda ;)

A popoludniu dalszy ciag ups and downs..

Cala ucieszona, ze udalo nam sie wprowadzic zajecia z angielskiego, zabieram sie do oratorium przeprowdzic druga lekcje z 'moimi BaBosco'. Szczesliwa, ze dzieciaki juz lapia, ze na good afternoon odpowiada sie good afternoon, a nie 'yes' albo 'good morning' :) rozdaje zeszyty, dlugopisy, a im swieca sie oczy z radosci.. A ja po chwili widze, ze czesc z nich nie wie jak sie zabrac do pisania. Z ktorej strony zeszytu, czy pisac od prawej do lewej czy odwrotnie. Linijki do przepisania z tablicy ozywaja w ich zeszytach i slowa wedruja niezaleznie. Piekny kolaz i brak sensu. Ci moi 13-14 latkowie w duzej czesci nie wiedza jak sie pisze. Przychodzi mysl, ze zamiast angielskiego trzeba bylo zaczac od nauki pisania. Niezaleznie od tego ciesze sie, ze bylo fajnie i dopiero za chwile cos sciska i znow sie lapie, ze moja swiadomosc tak latwo potrafi byc 'nieswiadoma', ze patrzenie jak biegaja za pilka, smieja sie, skacza, rysuja, a takze przyzwyczajenie do ich obdartego wygladu i czesto odrzucajacego zapachu przeslania mi to w jakich warunkach zyja, ze sa niedozywieni, ze nie maja dostepu do szkoly..ze sa analfabetami..

Jeden chlopak zostal dluzej bo totalnie mu nie szlo. Wszyscy juz wyszli, a on sleczal nad zeszytem, ani troche sie nie poddajac, pomimo, ze Oscar- mlodszy brat, ktorym sie opiekuje nie ulatwial mu zadania, beczac i domagajac sie uwagi. Maluch uspokaja sie jeszcze na moich rekach. Byl zasikany i mocz wsiaknal w jego ubranko, ale pomimo tego wzielam go na rece by Geshom mogl spokojnie skonczyc. Po paru minutach przychodzi z niedokonczonym zdaniem. Mowie mu ze tu jest miejsce na wpisanie swojego imienia.. wraca na podloge i pisze G.. i nic wiecej. Mial napisac My name is Geshom. Przy imieniu utknal bo nie bylo tego na tablicy. Okazalo sie ze nie umie sie podpisac. Geshom ma 13 lat... Na wolnej kartce napisalam mu jak sie nazywa, dalam mu ja do domu wraz z dlugopisem, zeby pocwiczyl. Byl tak zdumiony i radosc bila z jego oczu, ze ja znow poszlam na dno w obliczu takich brakow. Glupi pozyczony dlugopis jest szczesciem w oczach mlodego chlopaka.

A moim szczesciem sa oni. Dzis jak jedna wielka rodzina usiedlismy do ogladania filmu. Kilkadziesiat dzieciakow, liderzy, ja i Asia.. wybuchalismy smiechem, klaskalismy i poczulam sie jak w domu. Bateria naladowana na pare kolejnych dni, gdy stopniowo bedzie uchodzic energia z powodu kradziezy, nie wypalow, bijatyk itd.. ale teraz wciaz super extra w srodku :D

"razem ogladamy" by Roman

"z Luiza i Brightem" by Roman

Koncze juz i ide spac bo od jutra rana zaczynam kurs komputerowy z naszymi liderami z oratorium. To kolejny dobry news, ze udalo sie przekonac do tego pomyslu siostry. Chlopaki maja wolne przedpoludnia jeszcze dwa tygodnie i poki nie przyjda wyniki koncowych egzaminow z basic school sprobujemy zrobic very fast intensive course. Dobre i to :) ale sie ciesze :D, a chlopaki chyba jeszcze bardziej hehe. Nie mogli w to uwierzyc i tak mnie klepali po plerach mowiac 'good job' ze ledwo stalam :D

Zaluje tylko, ze nie wpadlam na pomysl 2 tyg temu :/, ale jak mi kiedys zaspiewal Devis 'It's neva neva neva too late' ;p to tez tak pomyslalam :D

Dobranoc
Mulale bwino :)

opening

2009-01-26T08:04:00.000-08:00

No i jest! Swiezutkie, poswiecone, nowka sztuka :) Nowe przedszkole "Laura". Dzieki Markowi Wolkowskiemu dzieci od 2 lutego beda mialy do dyspozycji 3 klasy, toalety i plac zabaw. W sobote 24.01 odbylo sie uroczyste otwarcie i jednoczesne pozegnanie Marka, ktory juz sie pakuje.. w srode wyjezdza. Na otwarciu bylysmy MY wolonatriuszki :) siostry, ksieza no i oczywiscie Marek i robotnicy. Gdy towarzystwo sie rozchodzilo, przybiegly dzieci z oratorium i przetestowaly zabawki :) razem z Markiem hehe, ktorego szczerze podziwiam. Caly ten czas tutaj zmagal sie z problemami, z ludzmi, zlodziejstwem, lenistwem, trzymaniem terminow sam jeden od rana do nocy i znajdowal na to sily. Nie poddawal sie, a do tego wszystkiego nie tracil serca do ludzi. Prawie non stop bylo pod gorke, ale teraz juz Mission Succesful Complited.. moze spokojnie wracac do domu.

Ostatnie wspolne zdjecia, ostatnie przemowy, ostatnie zabranie nas do pubu :) Zostana juz tylko super wspomnienia i plany na Mazury we wrzesniu ;p.

Jak ja nie lubie pozegnan..

22.01 oratorium :))

2009-01-23T02:13:00.001-08:00

Zajecia z masa solna i Mathew..

kobieta z dzieckiem na plecach - model afrykanski :)

i moj dzisiejszy 'krok w krok' - Mathew :D

noz i koza

2009-01-20T12:58:00.000-08:00

true friend

2009-01-19T09:19:00.000-08:00

Pusta miska z Zimbabwe

2009-01-18T08:04:00.000-08:00

Zblizajac sie do granicy zambijsko-zimbabwanskiej, coraz wiecej 'mrowek' pojawialo sie na drodze. Bynajmniej nie byli to turysci z Livingstone. Prawie kazdy z kilkukilogramowym workiem mealy meal (kaszki) na glowie staral sie przeniesc troche jedzenia do Zimbabwe. Kiedys jeden z bardziej rozwinietych krajow w Afryce, dzis w ogromnym kryzysie. Po upadku rzadu pieniadze o nominalach 25 milionow dolarow zimbabwanskich i wyzszych nie maja teraz zadnej wartosci, z wyjatkiem takiej, ze nieliczni turysci kupia je jako souvenir.. Nawet gdyby te dolary mialy jakos wartosc nie mozna by za nie nic kupic. Wchodzac do sklepu na pytanie co jest, mozna by uslyszec od sprzedawcy tekst z kabaretu "ja jestem". Do tego epidemia cholery i zamykane szkoly. Przykro patrzec jak bedac juz na takim poziomie, nieporownywalnie wyzszym od chociazby sasiadujacej Zambii, wszystko teraz upada..

Wracajac z wodospadow Wiktorii, ogladanych wlasnie po zimbabwanskiej stronie, zapomnialam o calej ekonomicznej sytuacji kraju i wpadlam w typowo wycieczkowy nastroj. Po niesamowitych wrazeniach spadajacej ze 110 metrow wody, zobaczeniu dzikich swin i zlodziejskich baboonow (malp), tak jak reszta wolontariuszy glosowalam za zatrzymaniem sie i kupowaniem pamiatek u przydroznych handlarzy. I tu sie pogubilam. Sprzedawcy drewnianych rzezb chcieli niekoniecznie pieniadze. Wymieniali towar za koszulki, klapki itd, ale jak zaczeli chciec dlugopis albo moja gumke do wlosow poczulam, ze cos nie gra. Drewniane figurki za dlugopisy??? Pozbywaja sie wszystkiego wzamian za deficytowe produkty, tylko jaka powinna byc nasza postawa? W normalnych warunkach oddasz dlugopis za darmo, jesli ktos potrzebuje, a tu kupisz za niego rekodzielo, tylko dlatego, ze ktos jest przyparty do muru. Gdzies indziej te rzeczy kosztuja kilka razy wiecej, a my sie targujemy do reszty z ludzmi, ktorym brakuje prawie wszystkiego. Gdy wsiadalam do busa z mieszanymi, nieuporzadkowanymi myslami, podszedl do mnie chlopak z drewnianymi miskami. Mowie mu, ze nie potrzebuje, na co on schodzi z ceny, az w koncu mowi, ze odda je za jedzenie... Scisnelo mnie.. zaluje ze nie mam jedzenia i daje mu butelke wody.. jednoczesnie wygrzebuje pieniadze i kupuje (oczywiscie za grosze) od niego ta miske, na ktorej mi nie zalezy, ale to jedyne co moge zrobic.. Pusta miska z Zimbabwe, lezy teraz w moim pokoju na szafce i przypomina, o tym spotkaniu, o tym chlopaku, o tym ze jedzenie jest "wartoscia" dla wielu ledwo lub wcale nieosiagalna.

Zaraz zamkne laptopa i z pelnym brzuchem usne spokojnie w bezpiecznym miejscu.. wiedzac, czujac, ze jest to cos wyjatkowego, cos za co dziekuje losowi.

Rudzielcu, fioletowa koszulka z koala, ktora tu jeszcze mialam na sobie, znalazla nowego zimbabwanskiego wlasciciela :)

Dobranoc. Spijcie spokojnie.

Coraz rzadziej pisze bo coraz mniej dziwi.. ale jednak..

2009-01-18T07:59:00.000-08:00

Ostatnio byla calonocna impreza na czesc naszej misji Don Bosco, dla pracownikow i przyjaciol misji... wiec spodziewalam sie imprezy hehe czyli muzyki, tancow jedzenia. No jedzenia nie zabraklo, a nawet DJe byli, ale zamiast tancow cala noc konkursow.. jak na polskim weselu :D. Picie na czas ;p, dmuchanie balonow az pekna, rzucanie pilka do celu i wiele innych, ktore teraz adoptuje w oratorium :D. Zdziwilo mnie tylko, ze dorosli faceci chca sie tak bawic i to od 20 do 6 nad ranem. Bylo troche piwa, ale pelna kultura, co tez zdumialo, porownujac sobie spotkania meskiego grona moich przyjaciol hehe. Przykre bylo tylko to ze oprocz mnie, Asi i jednej siostry nie bylo kobiet, z wyjatkiem trzech ktore przygotowywaly i serwowaly jedzenie. To kolejna rzecz, ktore juz nie dziwi, a ktora zawsze zauwazam.. nizszy status kobiety.

druzynowe przekazywanie pilki na czas, pozniej bylo to samo z pileczka do tenisa ;)

A propos nizszosci.. zasmuca mnie i nadal jest ciezke do przyjecia jak nasza kucharka, gdy je osobno w kuchni siedzi tylem, twarza do sciany, a jak musi kogos poprosic w trakcie posilku to robi to na kleczkach w drzwiach ze spuszczona glowa...

Na samotnosci

2009-01-07T13:02:00.000-08:00

na samotnosci czlowiek
odnajduje siebie
swa wiecznosc i swa nedze
odnajduje Boga w sobie
swoje w nim powolanie
swa wiez ze Stworca
swa wiez z Bogiem - Miloscia

Na samotnosci czlowiek
odnajduje bliznich
swa lacznosc z nimi
wspolny swoj los
i wspolne dazenie do celu

Na samotnosci przebywanie
to nie ucieczka od ludzi
to nie zamykanie sie w sobie

przeciwnie-
to ciagle wracanie do nich
wracanie lepszym
bo wracanie z Bogiem
bo wracanie z Miloscia

Gdy w wirze zycia
zagubimy siebie
wiez z Bogiem utracimy
zapomnimy o swoim powolaniu
lub bliznich nie zauwazymy
czas spedzic chwil kilka
n a s a m o t n o s c i

pare dni na wsi i sylwester na miescie :)

2009-01-02T14:30:00.000-08:00

Rozleniwilam sie i teraz ciezko sie jakos zabrac do pisania ;p. Jak zwykle potok zdarzen. Ale tym razem tez czas na potok mysli. Time and place are important for evaluating life matters. The quietness, sounds of birds and the sounds of wind blowing across the trees are a source of rich thoughts. Siedzac na tarasie w Lufubu (malej wiosce na polnocy Zambii) nie majac zadnych planow myslalam o rzeczach, o ludziach, ktorych kocham i sie usmiechalam. Majac nadzieje, ze wiatr zaniesie ten usmiech just to right people and this moment will be shared with them.
Pajeczyna w blasku porannego slonca, zza sciany szmery spiewu ksiezy w kaplicy, a ja z tarasu wypatrujaca skraju buszu, ktory wydaje sie nie miec konca. Jest tak slicznie zielono, sloneczny poranek, male obloczki na niebie, spontaniczne decyzje co by porobic..
Poszlysmy nad rzeke. Gubilysmy droge pare razy. Ale cwiczac bemba w praktyce udalo nam sie dotrzec nad wode. Siedzac na kamieniach, zanurzona do polowy probowalam nie dac sie nurtowi :) potem wzielam ksiazke i schowana za pniem mialam zludzenie, ze jestesmy same ;p. Nie, to niemozliwe, niemozliwe w Afryce. Przyszlo pare wioskowych kobiet z dziecmi wykapac sie w rzece. Przyzwyczajona juz ze nie przejda bez niczego, chociazby zaczepki nie zdziwilam sie jak sie zaczelo. Tylko, ze z kazda chwila bylo coraz bardziej nieprzyjemnie.

Chcialy wszystko i to w taki sposob, ze poczulam sie zagrozona. Dalysmy im chrupki i porobilam zdjecia dla odczepki. Mialam dosyc, wiec sie zabralysmy i wrocilysmy na misje. Po drodze pare fajnych fotek i krajobrazy na nowo saczace spokoj..

Stare mury misji, korytarze jak w zakonie ;p stolowka, prostota i piekno. Minimalizm, ktory daje wszystko czego potrzebujesz. Co chwile wyje osiol i slychac walace o ziemie spadajace mango.
Z oslami zapoznalysmy sie nawet nieco blizej hehe. Nie trzeba bylo nam dwa razy proponowac i ostatniego dnia sie na nich przejechalysmy ;p. Przejazdzka dlugo nie trwala, bo jak tylko ruszylysmy za mury, osly poczuly wolnosc i daly z kopyta. Nie pamietam juz co i jak sie dzialo, wiem ze nie zdolalysmy sie utrzymac i nas zrzucily. Rabnelam glowa o ziemie, stracilam przytomnosc i na krotko pamiec. Usiadlam na trawie lzy samoistnie lecialy ciurkiem, ale w srodku pomimo strachu, ze nie moge sobie niczego przypomniec, czulam pokorne zdanie sie na los i zaufanie Bogu. Zmienilam sie w kilka minut. Rozgladajac sie na okolo i nie kojarzac miejsca i siebie, przypomnialam sobie sny jeszcze w Warszawie..z ta droga, z upadkiem.. Pamiec wrocila i tylko zdarte czolo, dwa guzy i zdjecie chlopaka pstrykniete w szoku zaraz po wstaniu z ziemii przypomina o wszystkim. Choc moze nie wszystko pamietam, moze nie ma sensu wszystkiego pamietac. Moze warto uwolnic sie od swojej pamieci i wczuc sie w siebie.. teraz! W to miejsce gdzie jestes i w ten czas.

Nasz czas w Lufubu szybko minal, zdazylysmy poznac pare osob z wioski, niektorzy zdazyli sie w nas zakochac ;p.. Jeden chlopak-Cosmas przyniosl mi swoje zdjecia ;p zdziwona podziekowalam i sobie poszlam, liczyl ze dam mu tez swoje, a ja zaledwie rozmawialam z nim kilka minut poprzedniego dnia. Niektore rzeczy, ktore nam sie przytrafiaja sa jak z czeskiego filmu hehe powiesilam jego fotki na scianach w naszych pokojach by nas rozsmieszaly i pokazywaly nasz codzienny surrealizm :)
Przedostatniego dnia zaszlysmy tez do oratorium.. chyba tak juz zawsze bedzie, ze w takich miejscach bede czula sie jak u siebie. I ja i Asia od pierwszych chwil zlapalysmy kontakt z dzieciakami. Asia przejela warcaby i tance, ja pilke nozna, pilkarzyki i nowa gre, ktora pierwszy raz widzialam :) Porobilam fotki i dalam im popstrykac.. dobry czas..nie moglo byc inaczej w oratorium :D.

Droga powrotna do domu zaskoczyla brakiem przygod, autobusem na czas (choc ponoc ten, ktorym jechalysmy o 11 mial byc o 6 rano ;p) telewizja i planowym dotarciem na miejsce hehe. Jak widac mozna przyzwyczaic sie do nieprzewidywalnosci :)

Do domu dotarlysmu popoludniu, po przygodzie z oslem, nie wyspaniu wygladalysmy tak, ze niektorzy sie pytali czy na piechote szlysmy z Lufubu ;p Nasze dzieci tez nie powiedzialy nam nic milego.. ciagle wzloty i upadki. Nie stesknily sie, nie pokazaly, ze sie ciesza.. uslyszalysmy tylko 'where is my New Year'.. oczekiwaly jakiegos prezentu na Nowy Rok.. moze nie znamy sie na tutejszej tradycji, albo kolejny raz wychodzi co w nas widza.. Chcialabym to olac, ale przyjmuje wszystko do siebie.
Odgonilysmy z Asia zle mysli i zmeczenie wyciagajac resztki zubrowki na stol :D w koncu to Sylwester! O 22 poszlysmy do oratorium liczac na zabawe, a tam swiatla rozpalone na full, ustawione krzesla i zero tancow.. Asia zawinela sie w koc i przespala do 24, a ja skorzystalam z zaproszenia i chyba ciut nielegalnie pojechalam na miasto. Mansa noca oferuje chyba to co kazde inne miasto. Sylwestra spedzilam w klubie i poczulam jak wracaja wspomnienia imprez z przyjaciolmi. Zatesknilam patrzac jak ludzie sie bawia ze soba tak jak ja kiedys. Nie ma chyba znaczenie miejsce na ziemii, klub to klub i wszystko wyglada tak samo.. moze z tym wyjatkiem, ze w zadnym innym nigdzie indziej nie wolaja na mnie ‘sister’ hehe. Dwunasta godzina i rozpoczecie nowego roku nie zrobila na zambijczykach wrazenia. Niby odliczyli pare sekund do dwunastej, ale nie bylo balonow, szampana czy chociazby tej noworocznej radochy, nawet nie bylo zyczen, zwyczajnie dalej tanczyli. Mialam okazje poobserwowac.. zobaczylam wiele pogubionych ludzi. Wrocily mysli o samotnosci ludzi w Afryce. O ich byciu ekspresyjnym, wygadanym, bardzo ‘social’ na zewnatrz, ale tak faktycznie bardzo samotnym. Czy to silna kontrola z zewnatrz blokuje zdrowe relacje, podejrzenia, wyciaganie wnioskow na podstawie powierzchownych obserwacji? Przez co nie moga byc soba. Czy moze oni sa soba.. uksztaltowani poprzez tradycje.. tradycje traktowania sie w ‘zwierzecy’ instynktowny sposob. Kobieta i mezczyzna w Afryce-ich relacje miedzy soba- caly czas widze tylko ta ciemna strone i czekam, az sie okaze, ze nie wiem wszystkiego i ze wcale nie jest tak zle. Ale na razie nic takiego sie nie dzieje i w moim obrazie afrykanczykow mezczyzna nie szanuje swojej zony, pozwala sobie na uzywanie przemocy wobec niej, ogranicza sie do picia piwa i szukaniu kolejnych dziewczyn na jeden raz. Testem na wiernosc jest czas. Jesli para dozywa wieku starczego znaczy, ze raczej nie bylo zdrady. W wiekszosci innych przypadkow AIDS zabiera ich duzo wczesniej z tego swiata, pozostawiajac mnostwo sierot. Srednia wieku w Zambii to ok 37 lat. Przykre to jest, ze historia sie powtarza i bedzie powtarzac, a pandemia AIDS jest juz czescia afrykanskiej historii. Male dziewczyny nie potrafia pisac ani czytac, ale potrafia tak tanczyc, ze nie jeden facet straci przy nich glowe. I o to im chodzi.. czuja sie wtedy wartosciowe.. African girls zmieniaja sie.. i duzo dziewczyn teraz wyrzeka sie malzenstwa, woli zajsc w ciaze i samotnie wychowywac dziecko..ale czy to tez tedy droga?

wigilia

2008-12-25T23:33:00.000-08:00

Dzis wigilia. Dla moich studentow nie ma znaczenia, bo jej nie obchodza, Chcieli dzis napisac egzamin z Excela. Gdy powiedzialam im, ze w Polsce dzis swietujemy itd. uslyszalam 'ale jestes w Zambii'. To prawda, wiec przygotowywalam pol nocy test a drugie pol konczylam robic prezenty. Myslalam, ze goraczka przedswiatecznych zakupow mnie tu ominie. Chyba nie pomyslalam, ze bede miec blisko 300 dzieciakow ;). Wlasnie dla nich wszystkich kupilysmy wczoraj prezenty. Nie dotarly (mam nadzieje, ze na
razie) zadne paczki, wiec zlapalysmy za koszyki i w regaly :). Splukane, ale zaopatrzone wyszlysmy po paru godzinach. Tak duzym Mikolajem to nigdy nie bylam :) I chyba dawno robienie prezentow nie przynosilo takiej przyjemnosci. Teraz pod nasza choinka lezy stos kredek, zeszytow, samochodzikow, lalek, notesow, opasek, majteczek dla najmlodszych (wiele z nich nie ma nawet jedenj pary :/). Ponadto cos dla liderow (chlopakow, ktorzy nam pomagaja), a dla reszty (przyjaciol, siostr, ksiezy i znajomych, z ktorymi widze sie kazdego dnia) zrobilam cos sama :p. Co dziwne i zupelnie nieoczekiwane sama tez otrzymalam prezenty. Kieszonkowy Nowy Testament od
architekta z Belgii, apaszke od Brawo handlujacego na markecie i przede wszystkim cudowne wczorajsze chwile w oratorium. Czekajac az Dominic group sie zbierze do ogladania zdjec i filmikow, ktore im do tej pory zrobilam, puscilam im klip z Janem Pawlem II "zaufaj Panu" juz dzis.. klip z Polska. Siedzieli skupieni a ja zaczelam miec watpliwosci, czy powinnam pokazywac im cos co wydaje sie byc dla nich zupelnie nieosiagalne. Nadal nie wiem. Katwishi. Ogladanie zdjec bylo jedna wielka wrzawa i wybuchami smiechu. Ja sie dowiedzialam, ze rozpoznaja mnie juz po samej stopie (w koncu po czym poznac pietke;) hehe. Na jednym ze zdjec byly siedzace dzieci i kawalek
mojej nogi, na co one BaJola, BaJola :D. Gdy sie skonczyly zdjecia wolaly "Poland, Poland" - chcieli jeszcze raz obejrzec teledysk. Patrzylam na Polske i na nich, jeden chlopczyk siedzacy kolo mnie bezblednie zaspiewal "zaufaj Panu juz dzis" po nim podchwycilo jeszcze pare dzieciakow a ja rozmieklam.

Po oratorium kolejny wieczor tancow :D wiem, ze byl jeszcze adwent, ale nasze dwie agentki (sieroty z City of Hope w Lusace), ktore przyjelysmy do nas do domu na okres wakacji, sa niestrudzone i polozenie ich przed polnoca jest awykonalne ;) wiec nam tancza, plota warkoczyki, robia ozdoby na choinke i daja mnostwo radochy. Mysle, ze sa kolejnym prezentem jaki otrzymalysmy na swieta :D. Hilda i Stela sa niepokorne, w srodku dobre i bezposrednie we wszystkim. Jak to Evans powiedzial, mamy teraz z Asia
rodzine :). Gdy w koncu udalo sie i poszly spac, przy kawie z koledami od Moni w tle, robilam hurtowo kolejne prezenty by zdazyc na 24-tego ;)

Magia wigilijnej nocy przyszla w tym roku bardzo pozno. Ten dzien pomimo, ze nie tradycyjnie w Afryce to bardzo tradycyjnie zabiegany. Ostatnie zakupy, dokanczanie prezentow, przyczepianie nowych liter w kosciele i holu i jeszcze masa jakis drobnostek do zalatwienia. Na dworzu okolo 30 stopni, cudowna pogoda na rower, wiec po "wigilijnym lunchu" z ksiezmi (gdzie bylo 16 potraw wliczajac pomidory, oliwki, ogorki i sledzie z Namibii ;p) nie moglam sobie odmowic i sie przejechalam. Ponadto nie moglam znalezc sobie miejsca,wszystko bylo jakies dziwne, caly plan dnia (chociazby Wigilia o 12.30), otaczajaca atmosfera (bardziej przygotowywujaca do imprez noworocznych niz Bozego Narodzenia), slonce, krotki rekaw i nagminne mysli o
przyjaciolach, o Polsce. Przejazdzka nie pomogla, ale przy okazji popatrzylam jak ten czas spedzaja inni. W shopritcie (supermarket) kolejki za chlebem i wykupowanie wszystkiego, czyli tak jak u nas ;p. Duzo osob w swieta odwiedza rodzine na wsi, dlatego chleb, cukier i olej spozywczy najszybciej znikaly z
polek. A wracajac do domu, luknelam co na Senamie slychac ('dzielnica rozrywkowa' pareset metrow od naszej misji). W swieta chyba wzmozony ruch w interesie, bo duzo wiecej ludzi na ulicy. Senama market to dluga rozgaleziona uliczka gdzie co pare metrow z kazdej strony rozlokowane sa pub'y. Muzyka na full i pijani ludzie, od malych po duzych :(. Ciezko mi to wytlumaczyc, ale nie sa to zwykle puby jak w Polsce. A moze sa tylko tu taki styl zycia jest bardzo napietnowany? Przebywanie tam, picie alkoholu jest czyms poza przyjetami granicami dobrego szanowania sie. Pozniej sie dowiedzialam, ze jeden chlopak malo nie zginal w bojce tego dnia.. sluchajac ludzi wczesniej, to kazdy sie tego spodziewal, ze jak sobie popija (a w
swieta trzeba swiatecznie wiecej) to nie ma bata cos musi sie stac. Po calym tym dziwnym dniu, gdzie mialam tendencje do porownywania, tesknienia i nieodnalezienia poszlam do holu na msze polaczona z bozonarodzeniowym przedstawieniem. Poprzedniej nocy spalam zaledwie ze 4 godziny, wiec jak zgasly swiatla duzo samozaparcia wlozylam w to zeby trzymac oczy otwarte. Oczywiscie wszystko w bemba a calosc trwala dobre 3,5 godziny. Podziwialam sie po wszystkim, ze wytrzymalam hehe i bylam swiatecznie szczesliwa. Pomodlilam sie w ciagu tych 3 godzin chyba za wszystkich, ktorych znam ;p i poczulam przyjemne wigilijne uczucie, gdy usiadl kolo mnie Lameki, chlopiec z oratorium. Po przywitaniu sie nie puscil mojej reki i trzymal mnie dlugo,
to pomoglo dotrwac do konca :). Potem powiedzial: Jola, ukulu (spac) i nie wiedzialam czy mam go jakos wziasc w ramiona, zeby sobie usnal, czy odeslac do domu. Gdy myslam on juz zasnal owiniety w moja citenge. Byl jak wedrowiec, ktorego przyjelam i dzieki ktoremu moglam odsunac myslenie o sobie i cos komus dac.

Nie wazne gdzie i jak spedzamy Swieta, bo to co najwazniejsze musimy odnalezc wylacznie w sobie samych.. czasami dzieki innym..

swiatecznie

2008-12-23T02:00:00.000-08:00

Co by Wam tu kochani powiedziec na swieta..? Siedze przed domem i mam nadzieje, ze patrzenie na kota mnie natchnie ;p ta nasza sikso-srajda bywa calkiem przyjacielska, wiec moze pomoze ;) jak nie ucieknie.. ;p

U mnie gorace swieta, pelne radosci, zabiegania, poczucia przynaleznosci. Przywloklam nam do domu pare galezi sosny i ich zapach przenosi bezposrednio do Polski. Jest inaczej. Nie lamie sie, ale w sercu jakos mocniej czuc brak. Oratorium za to wynagradza :) Zaskoczylo, ze moze dac jeszcze wiecej milosci.. Ostatnie dwa dni to jakis ewenement. Nie wiem czy to zblizajace swieta tak zblizaja, czy tak wyszlo, ale jeszcze nigdy nie czulam sie tak blisko i rodzinie. Szalelismy z pilka, ze skakankami itd.. jak zwykle, ale bylo cos niezwyklego. Bycie u siebie, bycie w domu. Dali mi najpiekniejszy prezent na Swieta, poczucie, ze sa ze mna szczesliwi. Ponadto, obdarowuja mnie tym co maja.. usmiechem, wyglupami, spiewem, przynosza mango i guawe (pierwszy raz dzieki nim ja sprobowalam :) witaja sie 'dzama' (stukaniem piesciami ;) a ja czuje, ze w ten sposob staje sie czescia ich zycia. Teraz kolej na nas, kombinujemy z prezentami dla nich, majac jeszcze nadzieje, ze
moze przyjdzie jakas paczka przed swietami :)

Chyba zboczylam z tematu a duzo chcialabym Wam zyczyc..wiec.. ;p

(pocztowka zrobiona przez Esther, dziewczynke z naszego oratorium :)
Zycze wszystkim nieskrepowanej radosci i korzystania z zycia. Dzielenia sie soba i nieustajacego dazenia do spelniania marzen. Kochania siebie i innych ludzi. Zycze tez tysiaca i wiecej mysli, ktore przeniosa Was do nowych miejsc, nieodkrytych jeszcze 'krain' w Was samych :) Zatrzymania sie i poczucia chwili.

Szczesliwych Swiat i otwarcia sie na Nowy Rok!

no comment

2008-12-15T11:31:00.000-08:00

W niedzielne popoludnie przyszedl chlopak. Spytal o nozyczki do paznokci. Gdy mu je dalam, usiadl kolo mnie przy stole i obcial sobie paznokcie u nog.. po czym wyszedl.
bez komentarza ;p
z tego mojego zdziwienia zabraklo czasu na reakcje

Proud Zambian

2008-12-10T13:11:00.000-08:00

Potrafie, potrafie..nie wazne co, ale napewno sobie z tym poradze..
Sa ekstremalnie pewni siebie i nawet jak robia cos pierwszy raz nie dadza po sobie tego poznac. Tylko pozniej przypalone koszule, garnki, popsute pralki, nie zamkniete bramy itd.. niepowadzenia nie robia na nich zadnego wrazenia..no nie wyszlo i juz, kazdemu przeciez sie zdarza ;p. Nadal nie traca wiary w siebie, animuszu i gotowosci do kolejnych zadan..
Jest to jedna ze skrajniejszych roznic jaka obserwuje miedzy zambijczykami a polakami, ktorzy nie dosc ze sie nie pochwala to jeszcze beda skrywac, ze cos potrafia. Zastanawiam sie z czego to wynika. Przychodzi mi na mysl tylko to, ze zambijczykow jest tak wielu, a co za tym idzie przepelnione szkoly, ogromne bezrobocie, ze musza sie jakos wybic z tlumu, jesli chca cos osiagnac.. wiec umiem nie umiem bede probowal. Przypomina mi sie jedna sytuacja z Father Andrew Feast, gdy podchodzili do mnie po wszystkim i pytali sie czemu wczesniej nie tanczylam, ze swietnie sobie radze. Na co ja, ze publika mnie peszy. Zdziwieni mowili, ale dzieki temu mozna byc slawnym! To tlumaczy ich zachowanie bycia ekspresyjnym, publicznie rozgadanym, chetnym do wszelkich wystapien... szansa bycia zauwazonym, szansa na lepsze zycie.. Zauwazeni maja wiecej..
Dzieki nim nauczylam sie nie krepowac swoja niewiedza i to jest wyzwalajace. Wiedza nie jest najwazniejsza rzecza w zyciu. A umienie akceptowac siebie jest poczatkiem do szybszego rozumienia siebie i zmiany.
Dziwne jest tylko to zestawienie ich dumy i pewnosci siebie z szukaniem potwierdzenia u bialych, ze sa 'cool' a Zambia jest 'nice'. "Zambia real Africa" na ich koszulkach i wiele innych przejawow narodowej dumy mowi o przynaleznosci do swojego kraju a z drugiej strony powszechna staje sie chec emigracji do krajow bardziej rozwinietych..
Chapwa (the end).. moze bedzie ciag dalszy
a moze nie ;)

Budowa w trzy slowa..

2008-12-10T13:09:00.000-08:00

z zycia pewnego budowniczego misjonarza nie mowiacego w jezyku pracownikow ;)
Problem?! Problem?!
No problem!
Go!
A to nasze nowe przedszkole, zdjecie juz troche nieaktualne, bo jest juz dach :)
New Preschool :)

Ja cie naucze..

2008-12-10T13:08:00.001-08:00

Spozniona dzis na msze stanelam na samym koncu kosciola. Obok stal jakis chlopak. Patrzyl na mnie chwile po czym -Nie spiewasz - rzuca do mnie calkiem powaznie. Mowie -Nie znam bemba. Na co on stanowczym glosem -Przyjde jutro i cie naucze. Caly czas powaga hehe. Powodzenia ;). Mowie mu, ze jutro msza o 16 na co on, ze o 15. Zdziwiona, ze wie, mowie - Ok. Nie martwie sie bo znajac ich i tak nie przyjdzie.

Jest to jedna z ich cech narodowych, jak nie kontynentalnych. Umawianie sie dla samego umawiania. Juz niczego nie biore na powaznie. Moge dawac swoj numer telefonu, robic plany na spotkania i sie wcale tym nie przejmowac. Wiekszosc i tak nie przyjdzie. Czasem niektorzy sie pojawia pare godzin pozniej, niektorzy pare dni pozniej.. dla nich to nie ma znaczenia. Wazna jest chec spotkania lub samo spotkanie a nie czas w jakim sie ono odbedzie. Ktos mi kiedys opowiadzial zdarzenie z budowy. Jak umowiony pracownik przyszedl tydzien pozniej niz powiedzial, ze przyjdzie. Po rozmowie z nim okazalo sie, ze on wiedzial ze nie da rady przyjsc w danym terminie, ale nie chcial robic zawodu swojemu szefowi.. Nie chca mowic 'nie' wiec mowia pozniej, umowia sie, ale nic z tego nie bedzie wynikac. Tu u mnie, zaobserwowalam, ze przyczyna chyba lezy w tym, ze realnie zyja chwila. Tak naprawde dana chwila. Teraz w tym momemcie chca sie z Toba spotkac jutro, pojutrze czy kiedy tam sie umowicie, ale jak przyjdzie ten czas to juz beda w trakcie innej chwili i beda zyli ta 'nowa' chwila, nie myslac co jest za nimi. Wielokrotnie tego doswiadczam jak moi studenci przychodza za wczesnie za pozno, nie przychodza.. dla nich dokladny czas nie ma wiekszego znaczenia. Wazne ze przyszli.. wrrr. Ucze ich, ze dla mnie to brak szacunku dla drugiej osoby, a oni mnie cieszenia sie chwila :)

Pozegnania, zakonczenia, ostatnie egazminy, testy.. laboratoryjne ;p

2008-12-10T12:52:00.000-08:00

W poprzedni piatek zamykalismy przedszkole, uczniowie 9 klas zdawali ostatni egzamin z angielskiego,

a w poniedzialek zakonczenie mial Skills, zostal im tylko panstwowy praktyczny egzamin z kroju i szycia. Bylam na wszystkich uroczystosciach, pomimo bolacej glowy, drapiacego gardla i napadow kaszlu. Z tej ze okazji w poniedzialek zaliczylam pierwszy test na malarie, cale szczescie moja krew czysciutka, sama sprawdzilam hehe. Nobed, gosc z laboratorium pozwolil mi siasc do mikroskopu :D. Ogladalam tez preparaty z zarodzcem malarii i innymi swinstwami ;p No i wykazujac sie swoja wiedza ;p uzyskalam gorace welcoming do labu hehe. Juz mi chodzi po glowie jakby mozna jeszcze wykorzystac ten ich mikroskop :p. No dobra, wracajac do tematu uroczystosci to jest w nich cos innego niz w tych do ktorych przywyklam. Potrafia kazde spotkanie zamienic w zabawe. Szczegolnie gdy prowadzacy uroczystosc, Evans - wice dyrektor ze szkoly zamienia sie w wodzireja i cala sala tanczy. Podobalo mi sie bardzo jak wyczytywani uczniowie ze Skillsu podchodzi odebrac swoj certyfikat, a za nimi wychodzil ktos z ich bliskich by zaraz po siostrach i nauczycielach zlozyc gratulacje, na samym srodku przy wszystkich. Napewno, bardzo przyjemnie jest podzielic sie swym sukcesem, radoscia z kims 'swoim' i to wlasnie w tym momencie, na zywca. Zaluje, ze mnie nie bylo na paru uroczystosciach moich bliskich. Oni by pewnie pomysleli, ze robie wioche lecac za nimi na srodek hehe. Pewnie dlatego wielu z nich broni sie jak wyjechalam hehe.

Koniec koncem, ale nie dla wszystkich :) komputery wciaz zajmuja mi przedpoludnia i oratorium do Swiat bedzie :) Bright, chlopak ktory nas wspiera, po tych wszystkich egzaminach znow przychodzi nam pomagac. Inni tez czasem przychodza, ale zaraz sie wymiguja i znow zostajemy same. Bardzo potrzebny jest ich udzial, bo bariera jezykowa coraz dotkliwiej nam doskwiera. Pobierznosc kontaktu, nierozumienie potrzeb, modlitw, brak mozliwosci roztrzygania sporow, nie wytlumaczenie czegos w konkretnej chwili, daje czasami poczucie bezsensu, poczucie bycia jedynie atrakcja. Narzekam.. moze to dlatego, ze wczoraj mialam ciezki dzien, ktory zaczal sie od obejrzenia chorej 9-letniej dziewczynki z naszego oratorium. Gdy podciagnela sukienke zobaczylam zaropiale, przerosniete, pelne ran i skrzepow zakazone krocze. Leczenie u african doctor nic nie pomoglo. Choroba jest bardzo zaawansowana. Umukashana (dziewczynka) ledwo chodzi, z rozstawionymi nogami, tak zeby jak najmniej odczuwac bol. Jej mama miala nadzieje, ze moze biala bedzie wiedziec co z tym zrobic. Bezradnosc. Pozniej przychodzi swiadomosc i wiedza skad to zakazenie. Sexual transmited disease. Niech to szlag.. :(.
Sa tacy szczesliwi w oratorium.. jeden Bog wie co sie dzieje w ich domu. Dlatego najwazniejsza rzecza jest dawac radosc..

Pare godzin pozniej zaczepia mnie robotnik, mowi mi, ze jest glodny z nadzieja, ze cos dostanie. Automatyczna juz odpowiedz odmowna. Lamie sie cos we mnie. Maja prace i pieniedze, ale skapia sobie na jedzenie. Praca jest teraz a co pozniej? Alimenty do placenia, utrzymanie mieszkajacych razem sierot z rodziny itd.. ciagle za malo. Rozumiem, ale nie daje. Dac jednemu to niekonczace sie kolejki kolejnych potrzebujacych. Jedna z najtrudniejszych rzeczy z jaka sie tu spotykam to dawanie. Cos co wydaje mi sie takie piekne, staje sie moim krzyzem. Komu dac? bo wszystkim nie dam rady, w jaki sposob? zeby inni nie widzieli, bo beda zazdrosni, poszkodowani.. Dac raz, to potem nie bedzie konca prosb.. Najgorsze jest odmawianie jedzenia, bo odmawianie pieniedzy jakos latwiej przychodzi. Give me my money nie robi juz na mnie zadnego wrazenia. Zastanawiam sie nad soba i troche przeraza mnie moja automatyka w mowieniu 'nie'. Boje sie szablonowo podchodzic do kazdej prosby. Dla nich to chyba tylko pytanie, a noz sie uda.. dla mnie rozterki i zalamki.. Chcialbym juz nigdy nikomu nie odmawiac jedzenia.. a pewnie jutro znow powiem: sorry..

new album

2008-12-04T14:06:00.000-08:00

New album just appeard.

Milego ogladania wszystkim :).

fotografie

2008-11-27T10:06:00.000-08:00

Tym razem Kuba z tej strony :)
doszły płytki z fotkami od Joli!
najlepsze/najciekawsze/najzwyklejsze itd możecie zobaczyć na:
picasaweb.google.com/sztukapatrzenia
Na razie jest kilka galerii ale materiału jest bardzo dużo, a ja systematycznie postaram się wrzucać nowe zestawy.
miłego oglądania!

chcialbym o cos jeszcze poprosic

2008-11-20T15:05:00.000-08:00

Zblizaja sie swieta i chce zaangazowac dzieciaki do zrobienia czegos z tej okazji. Poszperam w starych wydaniach 'Misji Salezjanskich", ale bylabym bardzo wzieczna za fajne pomysly latwo do zrobienia ozdob choinkowych, obrazkow..itd.. Moze pamietacie cos z podstawowki. Ja pamietam, ze robilo sie takie kulki z nitek, ale nie pamietam jak :/ Moze Wam cos sie przypomni z dziecinstwa :)
Natasha Mukwai :)
Buziaki kochani

Szkolne rozmowy w tloku :)

2008-11-20T15:04:00.000-08:00

Why do u wear tropics? Zapytal mnie jeden uczen.. Gdy zakladam citenge to sie ciesza, gdy japonki to sie dziwia. Na szybko wymyslam, ze latwo zalozyc i szybko wysuszyc po deszczu. Rozumieja, ale nie trafia to do nich, przeciez stac mnie na lepsze buty. Tropiki to najtansze obuwie tutaj, kosztuja w przeliczeniu jakies 2-3 zlote.

Chyba faktycznie wiecej przekazujemy nasza postawa, wygladem, samym soba niz praca. Obserwuja nas caly dzien. To co dla mnie jest nieistotne, naturalne tu okazuje sie tematem do rozmow. Fajnie, ze maja smialosc pytac. Co prawda tylko niektorzy, ale zaraz zbiega sie cala grupa posluchac o czym ktorys z kumpli gada z muzungu. Fajnie to wyglada jak podchodzi jeden a zaraz z kazdej strony nadciagaja kolejni :D Akurat w tym tygodniu tak sie trafilo, ze widze sie z nimi codziennie w przerwie miedzy ich egzaminami. Glownie chlopcy, okolo 17-19 lat, koncza Bascic School i zdaja egzaminy ze wszystkich przedmiotow. Od tego zalezy czy i do jakiej High School trafia. Nie maja wyboru, odgornie zostana przydzieleni do ktorejs ze szkol.

To wlasnie oni spytali mnie czy jest mozliwosc korespondowac z kims w Polsce. Chcieliby znalezc przyjaciela, z ktorym beda mogli pisac listy. Bardzo spodobal mi sie pomysl. Bez problemow mowia po angielsku. Prosze dajcie mi znac czy ktos z Was mialby rowniez ochote na takie polsko-zambijskie rozmowy pisane. Czas nagli, bo zaraz opuszcza nasza szkole, ale nie zmienia to faktu, ze mozna z nimi nadal pisac. Maja duzo pytan i sa ciekawi swiata. Tu wiedza tyle ile z gazet i moze tv. Nie maja nauki komputerow, wiec nie korzystaja z jedynej w miescie kafejki internetowej. Za to maja afrykanskie dusze, chlonne, otwarte, pewne siebie.. :D.

'My cywilizowani' i 'oni z trzeciego swiata' oprocz koloru skory roznimy sie tylko iloscia szans w zyciu, jak to powiedzial ks. Kazimierz. Ja mialam ich bardzo wiele, dzieki czemu jestesm wyedukowana, podrozuje i ciagle sie rozwiajam. Gdyby oni mieli te same szanse co ja, kto wie moze by doszli jeszcze dalej niz ja. Dlatego najwazniejsze jest dawac szanse. Dawac mozliwosc rozwoju, a wierze ze rozmowa z kazdym z tych chlopcow jest obustronna szansa na rozwoj.

W chwili obecnej chce sprobowac z fajnym, kumatym chlopakiem, Leonardem. On pierwszy to zaproponowal i od poniedzialku sie pyta, czy juz ktos odpowiedzial. Lubi ksiazki i muzyke. Ma 19 lat. Uzgodnilismy, ze odbiore list na swojego maila i mu przekaze. PLEASE, niech ktos sie wczuje :)

Wazne!

Dla przypomnienia

2008-11-18T23:44:00.000-08:00

JOLA PIETKA
Chimese
Kabunda/Chief Chimese Road
P.O. Box 710431
MANSA
ZAMBIA

Tak przyjemnie nie podazac za czasem

2008-11-18T14:55:00.000-08:00

W niedzielne popoludnie wzielam aparat i wyszlam za mury.. na wioske. Obiecalam Piterowi, ze sfotografuje jego nowy dom. Ale nie mozna tak od razu brac sie do rzeczy ;p, wiec dostalam malutki stoleczek, Piter usiadl obok na klepisku i zaczelismy rozmawiac. Zachodzilo slonce, mijali nas ludzie podazajacy droga.. zaskoczeni wpatrywali sie w ten kontrast jaki tworzylismy. Biala nauczycielka i czarny robotnik przed wiejska chalupka. My raczej tego niezauwazylismy, bynajmniej nie wprost. Obydwoje ciekawi tego drugiego swiata na przemian zadawalismy pytania i drazylismy odpowiedzi. Piter spytal sie czy w Polsce ludzie kradna? na co momentalnie przyszla mi odpowiedz, ze Polacy to podobno najbardziej zlodziejski narod w calej Europie, ale powstrzymuje sie i mowie tylko o kradziezy samochodow. Pod tym wzgledem ludzie tak niewiele sie roznia. Piter jest ciekawy wszystkiego, nie wie co to snieg, wierzy ze serce wie najlepiej co robic, marzy by miec swoje zdjecie z nowym domem w tle, powieszone na scianie, najchetniej razem ze mna ;p do zrobienia :) gdy odmawiam, zeby sfinansowac mu drzwi do domu, spokojnie zadaje kolejne pytania o Polske.. kaze mi kupic w miescie slownik bemba-ang :) i opowiada o swojej coreczce. Odprowadza mnie do mojego 'wiezienia' ;p i opowiada o kampani na rzecz nie smiecenia. Nie wiele pomogla, bo gdzie okiem nie siegnac walaja sie plastiki. Coz po kampani jak nigdzie nie ma smietnikow. Wszystko co niepotrzebne zwyczajnie wyrzucaja na ziemie. Szlag mnie trafia jak to widze, czasem zwracam uwage, ale robia oczy w 5 zloych, a ja wierze, ze rzeczywiscie nie wiedza o co mi chodzi. Zegnam sie z Piterem i lece spozniona na rozaniec z Asia i Markiem. Tak przyjemnie nie podazac za czasem :D a biali czekaja hehe.

Uff sobota..

2008-11-15T04:09:00.000-08:00

Uff sobota.. Puscilysmy na full disco (Please, don't stop the music... :D Hiszpania momentalnie stanela przed oczami to nie mogl byc zly dzien ;p) i wysprzatalysmy cale mieszkanie. Oczywiscie nie same z siebie ;) Mial przyjsc gosc ze szpitala spryskac sciany i sufity przeciw moskitom, z tego powodu musialysmy poodsuwac wszystkie meble od scian. No i przyszedl. Zanim wzial sie za robote, pogadal sobie, napil sie, probowal wziasc nasze numery telefonow ;p. Asia ulegla i dala nasz domowy ;). Po spryskaniu out na conajmniej dwie godziny. W planach i tak mialysmy wypad na lunch. Marek zaprasza, wiec sie nie odmawia ;) W sobote akurat byly urodziny Asi, pierwsze afrykanskie (jakby ktos sie pytal ktore ;p). Knajpka na wylocie do Samfyi. Rock Front to caly kompleks gdzie oferuja sale konferencyjna, restauracje i dicho przy, tudziez w basenie :) Maly basen ze stolikami w wodzie otacza jedna strone baru. Pordzewiale stolki przywodza na mysl Titanica ;) Czekajac na fryktki i kielbase mielismy duuuzo czasu ;p na spiewanie sto lat, robienie zdjec, czyszczenie sztuccow i gadanie. Siedzac sobie na zadaszonym patio, patrzylismy na droge. Zalowalam ze nie wzielam tele. Niespotykane w Europie widoki jadacych trzech chlopakow na jednym
rowerze, czy rowerzysta z wielka blacha przyczepiona do bagaznika sa warte uwiecznienia. Rower to najpopularniejszy srodek transportu, z tego wzgledu, ze najbardziej osiagalny. Wystarczy odkladac co miesiac i po roku mozna go kupic. W porownaniu z odkladaniem ok. 15 lat na samochod jest to bardzo szybko. (Czy przypadkiem nie bylo tak u nas parenascie lat temu?)

Robiac obchod po placu dolaczyl sie do nas jakis chlopak. Chcial wiedziec jak sie nazywam, mowie mu Jola..pyta sie Jola who? Na co ja Jolanta Pietka.. w tym momemcie wypada mu butelka z piwem rozbryzguje sie na posadzce a on nadal wpatrzony we mnie :p. Nieopodal inny chlopak wpatrzony w swoja dziewczyne, siedzaca mu na kolanach. Niespotykany widok. To ze zwrocilam na to uwage juz o czyms swiadczy. Przed odzyskaniem niepodleglosci byl calkowity zakaz dotykania, trzymania sie za reke, obejmowania itd. Teraz pod wplywem zagranicznych filmow, mieszania sie nacji, podrozowania powoli sie to zmienia.

Wracajac do stolu.. kielbasa ponoc pyszna, a moj redbull cale szczescie niczym nie zaskoczyl ;). Zaskoczyl natomiast rozmiar solniczki, wielkosci butelki po piwie. Pewnie nikt mi nie uwierzy, ale afrykanczycy sola jeszcze wiecej niz ja hehe. Po wszystkim usiadlam, pierwszy raz w Afryce, za kierownica. Przypomne tylko, ze byla po prawej stronie auta. Asia na pace miala przykazane mozno sie trzymac i ruszylismy :) Samochod ciut 'oversize' bo nie dosiegalam dobrze do skrzyni biegow, ale jazda super. Tym razem bez zaliczania zadnej latarni ;p szczesliwie dowiozlam szczesliwe towarzystwo :) Zupelnie intuicyjnie przestwialam sie na ruch lewostronny, moze zwyczajnie sie juz opatrzylam, a moze to dzieki wskazuwkom Marka. Ale biala za
kierownica to dopiero zdziwko :)

Przypomnialo mi sie jeszcze pare rzeczy.. :)

2008-11-15T04:05:00.000-08:00

Przydalyby sie:
- gumy do skakania
- czosnek
- farby
- kredki
- mocne przytulenie
- papier kolorowy
- czyste plyty cd/dvd
- newsy co sie dzieje w kraju i na swiecie
..wlasnie sie dowiedzialam o sytuacji w sasiadujacym Kongo
ciarki przeszly..

a Wam cos potrzeba? co wyslac? :D
Slonca juz nie moge tyle ile ostatnimi dniami, bo chmury nadciagaja masowo i w koncu zaczyna padac. A chmury, deszcz, burze, niebo, droga mleczna, ksiezyc.. jest przepiekne, przeogromne, zachwycajace, otaczajce. Staje codziennie urzeczona pod ogromem nieba i nadziwic sie nie moge jak to mozliwe, ze jest go tu jakos wiecej.

Zapiski

2008-11-06T23:46:00.000-08:00

Robi sie nie ciekawie..wciaz przesuwaja ogloszenie wynikow prezydenckich. Sata, ktorego z tego co slysze chce wiekszosc moze nie wygrac..teraz zaczyna sie szum, ze znow jakies machloje z podliczaniem glosow. Niezadowoleni afrykanczycy robia sie niespokojni. Wszyscy czekaja w napieciu.. do mnie to raczej niedociera. Martwia mnie inne rzeczy. A dokladnie jedna osoba. Nie wiem czy to tylko roznice kulturowe czy roznice w dazeniach. Wykaze sie zyciowa madroscia, wespre Asia i mam nadzieje, ze wszystko sie jakos wyklaruje. Z innych biezacych spraw to za miesiac skonczy sie rok szkolny i zacznie grudzien. Miesiac bez kursow, wciaz nie wiem jak z oratorium. Bedziemy starac sie bysmy mogly je prowadzic do konca roku. A od stycznia zaproponowano mi zajecia na kursie z biologii dla 12 klasy przygotowywujacej sie do egzaminow koncowych. Poczulam radoche. Znow biologia! :) Czy to niesamowite, ze akurat z biologii i tylko biologii prowadzone sa tu takie kursy!!! Obejrzalam dzis ksiazki.. ale sie za tym stesknilam. Nie maja niestety mikroskopu..ale nie bede wybrzydzac :D maja projektor i pare multidmedialnych CD. Moze ktos bedzie mogl mi pomoc powymyslac jakies proste 'domowym' sposobem robione doswiadczenia? :D Co prawda to tylko dwie godziny w piatek wieczorem, ale i tak sie ciesze. Szczegolnie ze moje uczenie zywienia i higieny wlasnie sie skonczylo. Komputery wciaz tluke i staje sie coraz bardziej wyedukowana w tej dziedzinie hehe. Od Johna, komputerowca z duzego oratorium, mam wsparcie w excelu, on natomiast uczy sie polskiego. Wymiana handlowa :) Jego marzeniem sa studia w Polsce. Czy ktos moze wie jak to jest z obcokrajowcami? Czy taka osoba ma jakas szanse dostac sie na studia i jakie warunki powinna spelniac? Jakie dyplomy posiadac..etc etc.. Moze Ty Wit cos wiesz na ten temat? Bede bardzo wdzieczna za jakies info. John swietnie mowi po angielsku i chcialby studiowac IT. Jest po jakiejs elektronice.

Z domowego podworka to chyba wam nie pisalam, ze mamy kota. Dzikusa jakich malo :) dopiero zaczyna cos jesc i schodzic z parapetu a mija tydzien jak go mamy. Dokladnie to Marek go ma, ale jak nie ma Marka to my mamy ;p. Kocurek jest rudy i nie jestem pewna czy to przypadkiem nie ona, wiec ma dwa imiona: Sonia i Kazik ;) Nie wiem czy to kwestia jego afrykanskich korzeni ;) czy tez jego wieku, ale nie ujawnia sie jeszcze moje uczulenie na te stworzenia. A moze to kwestia, ze nie wchodze z nim w zbyt bliski kontakt, bo jak tylko mnie zobaczy to schrzania gdzie pieprz rosnie ;p Na razie sprzatam kupy z parapetu, po tym jak wystraszony psem za oknem pluje, syczy i zachrzania po zaslonce do gory, przy okazji zanieczyszczajac wszystko co w dole ;) Bedzie dobrze.. zostawimy go kolejnym wolontariuszom hehe. Widze, ze rozpisalam sie strasznie, to pewnie przez to, ze jest niedziela i nigdzie mi sie nie spieszy. Rano tylko byla msza, dlugi sparing w pingponga a za dwie godziny ruszamy na cmentarz. Mimo, ze nikogo tam nie mam, to bardzo mnie tam ciagnie. Zawsze mnie ciagnelo na cmentarze. Obawiam sie tylko widoku masy malych grobow.. duzo dzieci odchodzi. Ostatnio Kunda, nasza zlota raczka na misji, chowal swojego siostrzenca. Chlopiec mial 9 lat i nie przetrwal malarii. Malaria jest gorsza nawet od Aids. Dziesiatkuje ludzi. Afrykanczycy nie rozumieja naszego 'europejskiego' leku przed ta choroba. Dla nich to zwykla codziennosc. Wiekszosc ma i bedzie ja miala wielokrotnie w trakcie zycia, az w koncu umrze. Co chwile kogos nie ma na zajeciach, w pracy.. mowia wtedy, ze ktos jest 'dizzy'. To jeden z symptomow malarii. Dostaja chinine i za pare dni wiekszosc wraca z powrotem. Taka 'smiertelna grypa'. Ech, ciesze sie z usmiechnietych mordek moich maluchow, pozdrowien, rozmow, spotkan i zbyt latwo zapominam, ze czyjas nieobecnosc wiaze sie z bolem i choroba. Tak latwo zapominac.. ze ta piekna, usmiechnieta do ciebie Afryka to takze cierpiacy ludzie. Nie widzi sie to sie nie mysli.. ale co jakis czas dostaje bodzice, kopniaki otwierajace oczy. Ostatnio bandazowalam splaszczonego malego palca u nogi 12 latkowi z mojej grupy Don Bosco. Skora popekana jak wysuszona zambijska ziemia.. z ta roznica, ze tu caly potok krwi sie wylal. I jak to opatrzec? Woda utleniona i kawalek mojej citengi. Salomon nawet nie drgnal. Ja tez nie. Mysli o Hiv zawsze sie pojawiaja w takim momencie. Pozostaje wziecie na siebie odpowiedzialnosci i zachowanie wszelkiej mozliwej ostroznosci. Prawidlowo to powinnam dac mu rzeczy zeby sam sie opatrzyl.. Aaa jak juz zeszlam na temat oratorium hehehe to opowiem wam co nowego :D Juz jak tylko o tym pomysle to usmiech rozciaga mi sie od ucha do ucha hehe. Jestesmy wlasnie w trakcie konkursu plastycznego :) Nie wiem czy to nie wychowawcze, czy nie profesjonalne, ale mam swojego ulubienca :P Podoba mi sie co soba reprezentuje: dojrzalosc, niezaleznosc, pewnosc siebie, radosc, swoj styl w tym jak tanczy i teraz jeszcze okazalo sie ze jest swietny z rysunku. I to calkiem obiektywnie :D. I'm so impressed hehe :) Dzieciaki uwielbiaja rysowac, a ja lubie patrzec jak to robia. Ostatnio puscilysmy im do tego spokojny podklad muzyczny. W malej salce pomimo specyficznego atakujacego nos mikroklimatu mozna bylo poczuc jak sie rozprezaja i zapadaja w swoj rysunek..

Pare dni pozniej powiesilam wszystkie prace na przedszkolu. Super mozaika. A dzis rysowaly anioly, malaika. Ten moj ulubieniec, Morgan Mwewa nie daje szans rywalom ;) Chcemy powiesc aniolki w kosciele przed jutrzejsza pierwszo-piatkowa msza, na ktora idziemy wszyscy razem.

Thanks to God for everything what is given me. I'm lucky one. Mocno sobie zdaje z ego sprawe kazdego dnia. Wasza Szczesciara :)

Wygral Banda, nowy prezydent Zambii, ale oficjalne ogloszenie wynikow dopiero w ten weekend. Ale nie z tego powodu bedzie u nas ciacho i czerwone wino w sobote ;p. Asia obchodzi pierwsze afrykanskie urodziny :D Byle moje nie byly za szybko..

Niby wszystko zwalnia w Afryce, a ja czuje sie jak w potoku zdarzen, dni i boje sie tylko, ze zaraz wyrzuci mnie na brzeg, prawy brzeg Wisly...

Mam najwieksze plecy ze wszystkich, z takim wsparciem dam sobie rade ze wszystkim!!!

2008-11-06T23:41:00.000-08:00

To chyba przez te Zaduszki, tyle osob myslac o tych ktorzy odeszli, odezwalo sie do mnie ;p

Monia dziekuje bardzo za slowa i cieple uczucia (nadal nie wiem czym sobie na nie zasluzylam). Wierz, to daje sile i pomaga ziscic sie marzeniom.

Pepe, never boring men ;) uff u are still my support, muchas gracias por todos.

Justyna, zaskoczona i szczesliwa czytalam maila od Ciebie. Na pewno napisze z pytaniami :) Nie boj sie, rob tak jak Ci serce mowi!

Dziku, orzezwienie przyszlo z pierwszymi nocnymi deszczami, a moje slonce dla Ciebie? Trzymaj czerwone wino na moj powrot ;p

Gosia, kupuj wiecej tych minut, chce Was wiecej :D i pisz! Ja dzis uwiecznilam malpke z przedszkolakiem specjalnie dla Ciebie :)

Aldonko, pod tymi drzewami swietnie sie wypoczywa ;)

Matka, guma do ZUCIA hehe Ty zreszta wszystko wiesz z gwiazd co potrzebuje :) i wiesz ze jestem szczesliwa. Usciskaj Lenke i Artiego i pomyslcie czasem przy kolacji o mnie i o ludziach wokol mnie.

Sliwek, zdjecia wykopales chyba spod samej ziemii ;p Nawet nie pamietam gdzie to :) Stare dzieje. A teraz, wiem, ze przetrwasz i te, obecne trudnosci.

My sister, dziekuje za opieke. Dobrze Cie uslyszec jak dzwonisz, ponadto swietnie piszesz, nieprzestawaj :) I przekaz Olkowi, ze bardzo za nim tesknie, pomimo otaczajacej mnie ponad setki dzieci kazdego dnia.

Rudzielcu, nigdy sie nie zmienisz ;p i chwala Bogu za to hehe, za Ciebie!

Iza, nie sadze ze mnie pokochali od pierwszego wrazenia, ale pokochali napewno moje rzeczy ;) Ze zrozumieniem idzie w parze wybaczenie, akceptacja i milosc nie zaleznie od ilosci i wielkosci czyjs wad.

Wit, umiesz pisac listy! Ale lepiej skup sie na magisterce :p Ja wiem bez slow ze Ci mnie brakuje i czuje to samo.

Paula, czasem jeszcze do mnie tak wolaja jak zakladam przepaske na glowe ;) Myslalam, ze moze byc mi przykro, ze nie pamietaja mojego imienia, a jest wrecz przeciwnie. Przychodzisz mi wtedy Ty na mysl i jest mi przyjemnie. Polaczone na zawsze miejscem Wy, My, Mansowki :)

Dbajcie o siebie i o najblizszych i o tych dalszych. O mnie dba kilkadziesiat afrykanczykow, Wy i Kuba, dzieki ktoremu jest mi duzo duzo latwiej komunikowac sie z Wami, analizowac.. zyc. Jak Go gdzies tam spotkacie to powiedzcie mu, ze jest niesamowity, a serce ma wieksze od calej Afryki. Kazdego dnia dziekuje Bogu za to ze go mam. BUUZIAKI :*

No dobra, naslodzilam to teraz lista :) hehe na wasze zyczenie ;p pisze co by sie moglo przydac ;) Moze w 'comment' napiszecie co kto chce zeby bylo latwiej..

Things which will be nice to see here ;p
1.. gumy do skakania
2.. gumy do zucia / chewing gums :D
3.. duuuzo maskotek / mascots
4.. ladne pocztowki, zdjecia z roznych miast (na wystawe o swiecie) /
postcards, pictures from different place on all the world
5.. fajne dlugopisy, zeszyty (pens and notebooks)
6.. samoprzylepne folie z labu (te ktorych uzywalam do robienia pocztowek, ups ;)
7.. na maila ciekawe artykuly przyrodnicze, kryminalistyczne, nowinki technologiczne, po angielsku i po polsku/ send on my e-mail interesting articles (from biology, forensic and advance technology field)
8.. E-booki fajnej beletrystyki po angielsku! Ale nie na maila bo mnie zakopia :) najlepiej na plytce i pocza / e-books in english version (on CD send by traditional post)
9.. Beletrystyka ze 2 po polsku, reszta po angielsku :) / Fiction books in english
10.. Mikroskop? Hehe zartuje :P
11.. Pumeks
12.. Filmy, ale nie tylko dla mnie. Najlepiej w oryginalnej wersji z napisami ang. Gatunki rozmaite, ale te przegadane beda w sam raz :) ale tez takie, ktore mozna puszczac nastolatkom, promujace milosc, przyjazc,rodzine.. / movies
13.. Na marginesie i wcale nie pierwszej potrzeby, ale by sie przydala bluza z kapturem :) / sweatshirt with hood

Zadna z wyzej wymienionych rzeczy nie jest rzecza konieczna do przezycia. Damy rade bez nich, nie spinajcie sie jesli cos jest poza zasiegiem waszych mozliwosci. Potrzeba matka wynalazku ;p wlasnie robimy kolejne, tym razem kolorowe memory :)

Mam tylko jedna prosbe.. pomyslcie cieplo o 'moich' afrykanczykach, przeslijcie im w myslach swoje wsparcie. Ja im opowiem o Was (choc wielu juz Was zna :) i juz bedzie fajnie :P

A jesli cos wyslecie to jeszcze pomodlcie sie by doszlo :)

ps. dla tych ktorzy sie mnie pytaja o rozne rzeczy to sie zbieram i juz nie dlugo napisze o jedzeniu i czarach :)

I want to be white because then I could fallow the time

2008-11-06T23:39:00.000-08:00

zaczepil mnie mezczyzna na drodze, wolajac 'muzungu' cos tam cos tam 'muzungu..' chyba podchmielony
ja ze swoja wrodzona ufnoscia do ludzi, odmachuje nie wiedzac co tam do mnie szwargoli i daje mu sie wygadac.. Kolega mi tlumaczy.. chcialby byc bialy, bo wtedy moglby podazac za czasem.
Jak sie pytasz bialego ktora godzina i mowi ze 14 to mozesz byc pewien ze jest 14, jak sie spytasz czarnego to powie 15, 16 czy jaka mu tam pasuje

Kilka prosb

2008-11-01T14:54:00.000-07:00

1.. do dziewczyn: przeslijcie mi przepis na szarlotke :) Zaczyna sie sezon mango, wiec moze uda sie cos z nim upichcic (za to powoli konczy sie sezon pysznej papaji :/ (paw-paw fruit))
2.. do facetow: przeslijcie mi przepis na cytrynowke ;) W ostatni weekend bylysmy w Kazembe na misji, skad mamy worek cytryn. W grudniu szykuje sie oblewanie nowego przedszkola, wiec bedzie jak znalazl :D
3.. czekam tez na listy od Was :P trzy tygodnie idzie tradycyjny. Odpisuje wiec moze chociaz znaczki z Afryki Was zacheca :P Zartuje oczywiscie choc jakbyscie chcieli mi cos wyslac :DD np filmy, ksiazke po polsku i moze jakas chustke, bo tu nie do dostania, a swoja stracilam to teraz albo w nowym roku bo w okresie swiatecznym wszystko nagminnie ginie.
4.. przeslijcie mi daty swoich urodzin! A jak bedziecie pisac to i adresy zwrotne bo niestety nie wzielam ich ze soba
5.. czekam tez na relacje z wesela Cygana i Pauliny!!! I z obrony Ani i od calej zalogi co nowego
f.. Iwicka tez niech nie udaje ze tyle pracuje i nie ma czasu sie odzywac do mnie! :D to samo Profesor!

NATASHA MUKWAI wielkie dzieki!!!

Ze smutniejszych wiesci

2008-11-01T14:53:00.000-07:00

pierwsza wolontariuszka z naszej ekipy zachorowala na malarie. Pracowala w zambijskich wioskach. Teraz lezy w Lusace. Trzymam mocno kciuki o szybki powrot do zdrowia!

Wybory prezydenckie

2008-10-30T15:38:00.000-07:00

Czwartek 30.10.2008 dzien wolny od pracy. Zambijczycy wybieraja nowego prezydenta. Podobnie jak w Polsce wyznaczone sa specjalne lokale wyborcze, z tym wyjatkiem ze obstawione przez wojskowych. Jednak nie kazdy ma mozliwosc zaglosowania. Potrzebna jest specjalna karta (voter's card) by moc skorzystac z tego przywileju. Wiele osob jej nie posiada. Mozna ja wyrobic, o ile dobrze sie orientuje, tylko w swoich rodzimych okregach, a malo kto ma czas i go stac by z tej okazji specjalnie sie przemieszczac.

A co do wojskowych to znow mi nie odpuscili, a nawet aparatu nie wyciagnelam ;) (chyba przyciagam mundurowych ;p). Tym razem grzecznie podeszli i zwrocili mi uwage ze stoje za blisko budunku i ze moge podgladac kogo wybieraja glosujacy..echh. Oczywiscie nic nie dalo sie zobaczyc, ale nie chcialo mi sie wchodzic w bezsensowna rozmowe, a i tak Memory z ktora
przyszlysmy skonczyla juz glosowac. Na znak, ze sie juz glosowalo zamalowywuja prawego kciuka gencjana.
Nie znam sie na polityce i nie wiem czy sytuacja w kraju moze sie jakos diametralnie zmienic po wyborach. Mam nadzieje, ze bedzie spokojnie. Jest trzech kandydatow. Jutro bedzie wiadomo cos wiecej.

Po drodze do lokalu wyborczego spotkalysmy tego ufoludka :D

Obustronnie zadziwieni :D

2008-10-30T15:36:00.000-07:00

Zaczne od nich, chyba bedzie krocej:)

1.. Nie wiem czemu ale smieja sie ze mnie jesli uzywam, kawalka materialu czy chustki po Pauli, przewiazanej w szlufkach na pasek u spodni. Jak to widza to reaguja smiechem jakbym zrobila cos glupiego :) Starsze kobiety zaslaniaja usta rekami i chichocza do siebie. To przeciez na glowe a nie na tylek :p, ale co zrobic jak spodnie opadaja? :D
2.. Cala ja to dla nich 'zdziwko' ;) To ze dzieci ocieraja sie o mnie to codziennosc, ale one caly czas nie moga wyjsc ze zdumienia nad moimi pieprzykami. Dotykaja je i pytaja sie co to. Ostatnio tez wpatrywaly sie zaciekawione w moje przeswitujace pod skora zyly. Te odwazniejsze dotykaja wlosow. Glaszcza je i czesto mowia ze tez by takie chcialy miec. Ale z wlosami to dluzsza historia. Dzieci zwykle maja je krociutko obciete lub scisle poplecione przy skorze. Czesto tez z lysymi plackami na glowie po wypalaniu gnid. Dluzsze wlosy sa oznaka lepszej pozycji ekonomicznej (w koncu trzeba miec warunki by utrzymac w czystosci i ladzie takie wlosy). Starsze dziewczyny jesli je stac to uzywaja specjalnych past do zmiekczania i rozprostowywania wlosow. Czesto tez nosza peruki. Zwykle czarne dlugie proste wlosy lub pokrecone w rowne spiralki. Nie dziwie sie ze ich uzywaja. Ich wlosy sa twarde i pokrecone tak ze nie da sie ich zwyczajnie umyc i uczesac. Ktoregos dnia przymierzylam taka peruke..o Chryste to gorsze niz czapka, biorac pod uwage zar z nieba, nie wiem jak one w tym wytrzymuja...ale wiem ze to kobiety i chca jak wszystkie ladnie wygladac..

No dobra, to teraz co mnie wprawia w zdumienie, zaciekawienie.. Nie bedzie zadnej kolejnosci, zwyczajnie co mi sie przypomni:

1.. Chlopcy trzymajacy sie za rece. Idac ulica czesto mozno zobaczyc dwoch chlopakow, mlodych facetow trzymajacych sie za rece. Nie jest to zaden przejaw homoseksualizmu tylko okazywanie uczuc wzgledem swojego kumpla, przyjaciela. Juz do tego przywyklam, ale na poczatku takie pary' bardzo zwracaly moja uwage.
2.. Lodowki na klucz. Nawet w naszym domu taka stoi. Chyba tylko takie produkja..mozna sie zastanowic dlaczego?
3.. Nogi mojej zony naleza do jej meza. Dziewczyny i kobiety jesli chca byc uznawane za szanujace sie nigdy nie odslonia kolan. Citengi czy spodnica zawsze siegaja okolic kostek.
4.. Co rusz jak nadarzy sie okazja dzieci wymalowywuja sie na bialo. Twarz i odslonieta skore. Najczeciej kreda. Lubia udawac ze sa biale.
5.. Maja telefony nie maja ich gdzie ladowac. Czasem przychodza i prosza o podladowanie w naszym domu. Czesto laduja tam gdzie sie da. Na przyklad w kosciele czy szkole. Komorki maja bez abonamentu tylko na talktimy zasilajace konto. Kupony doladowywujace zaczynaja sie od 5tys kwacha do 50tys kwacha, przeliczajac to ok od 3,5zl do 35zl.
6.. Mile jest ze jak sobie cos zrobie, potkne sie, ukuje, przewroce cos to ludzie wokol zaraz mowia sorry sorry sorry i brzmi to jakby naprawde im bylo przykro. To moja wina ze ide jak slepa i nie patrze pod nogi, ale oni bedac ze mna czuja sie w jakis sposob za mnie odpowiedzialni.
7.. Kolejna mila rzecz to sposob w jaki sie do mnie i czesto tez do siebie zwracaja. Uzywaja zwrotu 'madam'. Good morning madam, how are you madam. I have question madam :) itd.. Drugi taki zwrot to przedrostek Ba przed imieniem czy funkcja np. Ba Jola, Ba Sister takze oznacza szacunek.
8.. Jako biolog nie powinnam sie temu dziwic, ale zwrocilo to moja uwage :) Czarna skora gdy sie goi to jest biala. Nasze dzieciaki czesto poobijane, ze zdarta skora wiec mam okazje sie przypatrzec, ze pod strupem i wokol niego jest biala skora. Dziwnie to wyglada, jeszcze bardziej rzuca sie w oczy.
9.. To chyba jakies zjawisko przyrodnicze... jak jest bardzo goraco to rozchodzi sie dzwiek jakby z jakiegos przekaznika radiowego, nie umiem tego lepiej opisac..takie bzyczenie i tylko przy wysokich temepraturach..nazywaja to 'nienie'
j.. Znacie netball'a? Dziewczyny zawolaly mnie zeby z nimi pograc. Widze dwa kosze i pilke do koszowki to ide na pewniaka. Zaczynamy, dostaje pilke, kozluje a one w smiech :D Netball to nie basketball. Poszukajcie w necie bo za dugo opisywac :)
k.. Give me my money. To slowa ktore slysze kazdego dnia. Na poczatku bylo we mnie duzo zlosci, gdy to slyszalam. Jak to your money? Teraz wiem ze one nawet dokladnie nie rozumieja co mowia. Nauczone automatycznie powtarzaja, majac nadzieje ze cos dostana. Nie daje niczego, jesli nie chce dac. Nauczylam sie mowic Awe=No=Nie.

Cytat

"The greatest gift I can give you is to guide you to discover the world of learning for yourself"

Wiadomosc z zeszlego tygodnia

2008-10-30T15:32:00.000-07:00

W glownym miescie prowincji Luapula, w Mansie, dwie muzungu pobily rekord w smazeniu paczkow :)

W nocy z dnia 22 na 23 pazdziernika nijaka Jola i Asia usmazyly 109 paczkow z okazji uczczenia 44 rocznicy odzyskania niepodleglosci przez Zambie :) (24.10.1964) Paczki trafily do dzieci z oratorium w Chimese Parish :) ..ku wielkiej radosci wolontariuszek :D

Ponizej fotorleacja ze wspolnego swietowania :)
konkurs taneczny i skecze :)

Samfya Welcome

2008-10-20T13:48:00.000-07:00

18.10.2008

czulam ze wole zostac w domu ale wbrew sobie pojechalam..w koncu plaza i woda.. i tak jak przepuszczalam nastroj na wyoutowanie. Ale nawet taki nastroj przyciaga ludzi. W grupie z Luwingu znalazla sie Rebeca

kobieta po przejsciach, ktora przyblizyla mi realia zycia w Zambii z perspektywy zony. Sama wychowuje czworke dzieci z pensji nauczycielki (na polskie jakies 330 zl) Baardzo ciekawa osoba. Dluga rozmowa, wiele do myslenia, spacer, zbieranie bialych kamykow.. mnostwo w miedzy czasie rzeczy ale na tyle nie istotnych, ze nie ma sensu ich pamietac. Moze tylko to ze piasek byl tak goracy jak jeszcze nigdy w moim zyciu. Poparzylam ciut stopy wiec rzucilam sie do wody. Poplywalam i 'powalczylam' z miejscowymi dzieciakami na ochlapywanie :D Spotkalam znowu te dwie holenderki i pouczylam sie bemba. Jedzenie rekoma staje sie juz moja druga natura :) a przyciaganie chetnych na fotografowynia nie wywoluje odruchu wymiotnego ;p szczegolnie ze potem ciesza mnie ogromnie takie fotki :)

Mam tez cos specjalnie do zbioru owadow ;p dla Wydzialu Biologii przy Iwickiej , lodke dla Kuby ;), rower-nie wiem czy finski ;p-wraz z plaza dla Rudzielca, a reszta sie podziecie ;D

wieczorem..

2008-10-20T13:47:00.000-07:00

16.10.08

powoli sie sciemnia (w jakies 20 min ;p). Delikatnie rozmazane obloki chyla sie ku dolowi. Siedze na ziemii. Przede mna centralnie mocne zielone drzewo, ponad nim mnostwo nieba. Pachnie kwiatami. Temperatura optymalna, czyli citengi i t-shirt. Zza plotu odglosy bawiacych sie wioskowych dzieci...
powtarzalnosc bywa piekna

A co nowego w oratorium

2008-10-20T13:46:00.000-07:00

16.10.08

Wrocila siostra Maria wiec, ruszyly zajecia w grupach. Za mna juz dwa creativy (czyli zajecia plastyczne) i jeden movie ;p. Wszystko z Dominikiem (ok. 50 dzieci od 8 do 12lat). Na pierwszy ogien zwykle kredki. Rozdalam im male karteczki z napisana nazwa jakiejs rzeczy po angielsku (zeby sie jednoczesnie uczyly jezyka) i mialy ja narysowac. O dziwo byl spokoj i porzadek a rysunki niektorych sa naprawde nieprzecietne. Drugie zajecia to juz bitwa. Chcialam sprobowac pracy zespolowej i to byl moj blad. W kazdej grupie znalazl sie jakis lider, ktory zagarnial cala przestrzen kartonu tylko dla siebie. Wrzawa, narzekanie i bez sensu, wiec szybko przynioslam po kartce dla kazdego za co prawie nosily mnie na rekach ;p. A co do tematu prac to siostra im chyba cos zle przetlumaczyla, bo malowaly glownie domy, a mialy byc rozne rzeczy. Ale z drugiej strony fajnie bylo popatrzec jak jedna rzecz mozna odwzorowac w odmienny sposob.

A jesli chodzi o video to "Zaczarowany olowek" zaczarowal dzieci :D. Dawno tak nie wypoczelam, gdy one radosne momentami, az pialy z zachwytu, by pozniej prosic po raz drugi, trzeci itd. ten sam odcinek. Chyba dzieci w tym wieku tak maja, ze lubia ogladac i czytac te same rzeczy. Ja NIE :) Co nie zmienia faktu, ze to jedna z wiekszych przyjemnosci patrzec na nie gdy
podazaja wzrokiem za akcja na ekranie. A co do "zaczarowanego olowka" to akurat trafilam na odcinki, gdy podrozuja do odleglych krain i spotykaja czarnoskorych hehe. I wlasnie te odcinki najbardziej przypadly im do gustu :)

Cytat wolonatriuszki z Azerbejdzanu..

2008-10-20T13:44:00.000-07:00

inne miejsce te same odczucia..

"Przy wyjezdzie z domu najbardziej obawialam sie tesknoty za domem, przyjaciólmi.. (...) ale czym jest rok tesknoty w porównaniu z reszta zycia? Boje sie, ze prawdziwa tesknota zacznie sie dopiero po powrocie do domu.."

Juz przychodza mysli, ze czas tak szybko leci i ze bedzie go tylko za malo.

But now I'm in Africa.. from head to toe just like my heart and my soul!!!!!

Migawki

2008-10-11T16:43:00.000-07:00

"Raz smutni, raz weseli, czesto calkiem pogubieni.."

Przezylysmy nalot! ;P

2008-10-11T16:42:00.002-07:00

10.10.08

Wczoraj pierwsza niesamowita burza, a wraz z nia powrot wszelkiego zycia. Do naszych drzwi dobijalo sie tysiace ciem (cmow?). Uchylenie ich na chwile spowodowalo wirowanie calego naszego salonu :) Deszcz - infula - oczyszcza.. powietrze, ziemie i moj umysl. Wzielam rower i w najwiekszych strugach deszczu zmagalam sie z siekajacym deszczem. Rewelacja. Objechalam boiska i reszte misji. Ludzie schronieni pod daszkami kibicowali mi hehe, chyba tez cieszyli sie z deszczu, ktory byl po raz pierwszy od zeszlego kwietnia. Myslalam, ze nie dojade do domu, zmoknieta do ostatniej nitki. Totalnie nic nie widzialam, nawet nie moglam otworzyc oczu bo tak walilo, do tego blyskawice i smagajace porywy wiatru. Sila zywiolu przy ktorej jestesmy tacy
malutcy. Te opady to jeszcze nie pora deszczowa (rain season) to tylko zmiana klimatu.. na cieplejszy :p wieje z polnocnego-zachodu, wiec z samego goracego srodka Afryki.

Wychodzac dzis z domu stapalam po 'dywanie' utkanym ze straconych skrzydelek tych nocnych motyli. Dzieci natomiast przyklejone do ziemii wylapywaly pendraki, ktore wyczolgiwaly sie na powierzchnie po deszczu, smakowe z inszyma ;P

ps. Ciekawe co Kuba porabia w piatek ;)

buziaki za murow

Jak ja jestem to nigdy nie moze byc normalnie ;)

2008-10-11T16:42:00.001-07:00

08.10.08

Pazdziernik to zapowiadany najgoretszy miesiac w roku tuz przed listopadowymi deszczami. I co. I dzis 8.10 spadl pierwszy deszcz. Dawno sie tak nie cieszylam na jego widok. Tuz przed zerwala sie wichura, potem sie sciemnilo, walnelo pare piorunow i.. pokapalo..W Ugandzie juz pada, wiec u nas tez pewnie niedlugo na dobre sie rozpada. Takie wydarzenie trzeba bylo uczcic, jednoczesnie dezynfekujac gardlo na wypadek przeziebienia ;D Szot zubrowki i polski korniszon kupiony w miejscowym supermarkecie. Jest to jedyny polski produkt dostepny w Mansie, a moze i w calej Zambii. Teraz uszczesliwona calym dniem, swietowanymi urodzinami ksiedza Michala po
trzykroc ;p, niespodziewanym i oczekiwanym uslyszeniu Rudej.. moge zasluzenie pasc. Wiec padam. papa :) spijcie dobrze!

Kto Ty jestes?

2008-10-11T16:41:00.002-07:00

07.10.08

Na pytanie kim jestes? Bez zastanawiania odpowiadam - muzungu.

afryka dzika

2008-10-11T16:41:00.001-07:00

ale dopiero takie cofniecie pozwala dotrzec do waznych rzeczy o sobie samym, rownoczesnie tez pozwala na nauke i rozwoj.. taki maly paradoks..
zakopujemy sie w swiecie pelnych rzeczy, informacji, pospiechu i
stajemy sie wyspami, samotnymi wyspami

Narzekam i.. chce byc blizej

2008-10-11T16:39:00.002-07:00

Mogliscie zauwazyc jak narzekam na afrykanczykow, jak ich moze i krytykuje..ale maja cos w sobie, nawet te 'leniwce' ;) moze to tajemniczosc zupelnie innej kultury..

to nie sa przyjaciele to sa postacie z zycia, z powiesci, chcesz ich poznac, odgadnac co w sobie maja..a i tak za kazdym razem cie zaskakuja, niby myslisz 'juz wiem' by zaraz nie wiedziec niczego. Czasami sa tacy, ze czuje sie tak bezpieczna jak nigdy w zyciu, a czasem tacy, ze gdybym sobie pozwolila bylabym smiertelnie przerazona. Znow to afrykanskie 'czucie'..

ZAMBIAN HITS ;)

2008-10-11T16:39:00.001-07:00

Moje cialo porywa zambijska muzyka.. polaczenie raga z dyskotekowymi hitmi :D (nie znam sie na muzyce, wiec wybaczcie moj opis :)

Jest fajna piosenka o spotkaniu sie w koncu, zgaszeniu swiatel i rozmawianiu w ciemnosci do nastepnego dnia.. a zaczyna sie I love you babe... hehe juz mi chodza bioderka :D

Jeszcze..

2008-10-11T16:38:00.000-07:00

na nic nie zachorowalam, nie zniechecilam sie, nie wywalili mnie choc juz straszyli deportacja :) i przyzwyczailam sie juz do nowego miejsca.

Choc duzo jeszcze do odkrycia, zrozumienia, przezycia, czucia...

duzo rzeczy tu czuje.. taka chyba roznica miedzy Afryka a Europa, tam sie duzo wie tu sie duzo czuje

Czuje tu jak budzi sie we mnie pociag do sztuki, cos siedzi we mnie w srodku i chce na zewnatrz. Zdjecia owszem, ale jestem bardziej tu za reportera niz artyste, co zaczyna mi ciazyc. Probuje pisac.. ale to jeszcze nie to. Szyje, ale na razie narzucone formy, szukam ujscia.. ale fajne jest to uczucie jak czujesz w srodku jak buzuje.

Jestem w szoku..

2008-10-06T14:27:00.000-07:00

4.10.08

ile w ciagu jednego dnia moze sie zdarzyc..

Tyle, ze usiadlam z oporami do pisania, bo wiem ze wszystkiego nie jestem w stanie pochwycic i zamknac w slowach. Ale od poczatku..
Dzis sobota, dzien wolny od pracy, skorzystalam z zaproszenia Winni (nauczycielki w przedszkolu i mojej uczennicy ;P) i wybralam sie na wycieczke nad Wodospody Mumbulumba, oddalone od Mansy jakas godzine drogi samochodem. Zbiorka o 6.30, wiec zwleklam sie po 5, ale glupia nie pomyslam o african time :) Zaladowana po brzegi odkryta polciezarowka ruszylismy dobrze po 7. Ja na pace z rozspiewanymi dziecmi i paroma nauczycielami (wszyscy oni ze szkolki niedzielnej). Na miejscu oczywiscie mnostwo zdjec (zostal mi poglos w glowie- yora, yora od ich nawolywania mnie by pstryknac fotke). Ale mnostwo tez nowych wrazen i przemyslen. Kilka rzeczy, sytuacji
mocno zapadlo we mnie. Pierwsza taka rzecza to to w jaki sposob odbyl sie posilek. Gdy ja poszlam zwiedzac i pstrykac, dziewczyny zostaly i zrobily obiad. Rozdawaly go na poczatku wedlug wieku, czyli maluchy pierwsze a potem cala reszta dzieci. Po nich ja dostalam na dwoch pelnych talerzach inszyme, gotowana kapuste z pomidarami i suszone rybki. Usiadlam i zaczelam jesc, by pochwili zrobilo mi sie cholernie smutno. Cala reszta nie nakladala juz sobie na talerze tylko wszyscy oni usiedli wspolnie do garnkow. Ja siedzialam tuz za nimi a czulam sie jak na innej planecie. Kto mnie dobrze zna, wie ile znaczy dla mnie wspolny posilek, jest symbolem wspolnoty, braterstwa, dzielenia sie, sprawia ogromna radosc i przyjemnosc. Bardzo nie lubie jesc sama. Mysle, ze to ich zachowanie wynikalo z potraktowania mnie jak goscia...Moze powinnam do nich dolaczyc, ale jak tu dolaczyc jak moje talerze polozyli na kamieniu z boku. Zastanawiam sie z czego tak naprawde to wynikalo. Czy ja 'gosc' - mam zaszczyt najesc sie ze swego talerza, czy ja
'obca' - nie dostapilam tego zaufania by jesc z jednego garnka. Nie wiem czemu ludzie, ktorzy wyrosli w tradycji jedzenia ze wspolnej miski, nie postepuja tak z ludzmi z innych kultur. Czy osobne talerze to jakas kultura nadrzedna?? Czy to kwestia nie krepowania, wkladanymi rekami do jednego pozywienia? Czy troska bym napewno sie najadla? Czy moze poczucie, ze jest
to cos co laczy tylko ludzi z danego kregu? Tak naprawde, to mysle ze chcieli mnie dobrze ugoscic. Rozumiem..chyba.. ale ja chce razem..wiem, wiem to moje europejskie i rownosciowe myslenie.. A co do jedzenia rekami to jest zupelnie inna nowa jakos :) na serio bardziej smakuje :) sprobujcie :p Na koniec posilku znow ryfa. Przynioslam ze swego 'wygnania' troche jedzenia, ktore mi sie juz nie miescilo i znow sie fatalnie poczulam, patrzac jak szybko znika. Nie lubie takich roznic miedzy rownymi ludzmi. To cale specjalne traktowanie bardzo mi ciazy. Powinnam patrzec na to ze tak juz jest i dac im mozliwosc poczucia sie gospodarzami..ale jakos we mnie tam w srodku cos sie nie godzi z taka koleja rzeczy.

No dobra, ale to jeszcze nie koniec wrazen :P Odwazylam sie i weszlam do wody, pomimo wiedzy o kilkumetrowych glebokosciach. Woda bardzo przyjemna. Jeden chlopak mnie wspieral i ratowal jak spodnie zahaczyly mi o jakis kij w wodzie i malo nie poszlam pod wode. Bylo troche paniki i rozdarte spodnie (tu specjalne sciski dla Madzika), ale by sie nie zniechecic (po raz kolejny w zyciu do wody) przeplynelam jeszcze pare razy w te i w na zad (nie wiem jak to sie pisze :P) Dolaczyly do nas dwie muzungu, holenderskie wolontariuszki ze szpitala w Mansie. Po kapieli owinieta w citenge rzucilam spodnie na jakis krzak by wyschly i poszlam z dwoma nauczycielami do pobliskiej wioski. Takiej 'wiejskiej wiejskiej' wioski :D Zrobilam pare zdjec za pozwoleniem, ktore wzbudzily salwy smiechu u fotografowanych :) i kupilismy kasabe (tute, maniok) i suszone gasiennice motyli.
Podobno teraz jest na nie sezon, tuz przed pora deszczowa. Caterpillars (gasiennice) suszy sie posolone na sloncu - nie jest to najbardziej humanitarna smierc :p. Byly bardzo dobre same, ale generalnie dodaje sie je do sosu z pomidorow i przyprawia na ostro papryka. Jadlam tez tradycyjny zambijski owoc - kasongole. Owoc ten ma twarda skorupke, z ktora miejscowi radza sobie rozbijajac o jakis kamien. W srodku znajduje sie kilka pestek otoczonych wodnistym miazszem. Smak dobry, tylko duzo zachodu a malo owocu :p. Podczas drogi na wodospody dzieciaki podekscytowane krzyczaly - amasaku, amasaku..
to tez regionalny owoc. Podobno do tej pory widzialy je tylko zerwane i sprzedawane na straganach w miescie..mieszczuchy :p.
Przed odjazdem zerwalam pare pieknych i w pierwszym momencie tajemniczych
kuleczek z drzewa... byla to slicznie zastygla zywica.

No i czas wracac. Na pace bylo cholernie ciasno. Na dodatek zabralismy z drogi jeszcze jakiego faceta z trzema oponami od ciezarowki, bo mu sie popsuly. Rzadko tu cos jezdzi, wiec niewiadomo kiedy nadarzylaby mu sie kolejna szansa dostania do miasta. Siedzialam na samym wylocie, glowy mi prawie nie urwalo, moja 'nigdy wiecej biala' koszulka pochlonela chyba caly kurz i brud z otoczenia, wlosy stanely sztywno deba :) ale nie to bylo kwintesencja drogi powrotnej. Podobno mialam ogromne szczescie. Mogli mnie zamknac, pobic i deportowac. Nie ma prezydenta, wiec rozne bojowki czuja sie panami sytuacji. Bylam twarda i teraz nie wiem czy to dobrze czy zle. Ale o co chodzi.. Ciut nieswiadomie zrobilam zdjecie rozkraczonej ciezarowce na drodze, powinnam sie kapnac, ze spodnie w kamuflaz i zielony T-shirt cos znacza. Byli to zolnierze. Jeden wyskoczyl z morda z krzakow. Niby mial racje, ze zakazane fotografowanie obiektow wojskowych. Ale ja nie chcialam mu dac aparatu, czulam ze bym juz go wiecej nie zobaczyla. No i zaczelo sie. Szarpanina, chcial na sile mi zabrac, nie spodziewalam sie tego i nie czulam jeszcze powagi sytuacji. Nie dotarly do mnie afrykanskie realia. Pozniej nasz kierowca powiedzial, ze jestem wyjatkowa szczesciara, ze nas puscili wolno. Sama nie wiem jak powinnam sie zachowac, ale mundurowi nie robia na mnie wrazenia. Teraz mysle, ze dobrze ze nie stracilam aparatu, ale czy w razie co bylby wart zamkniecia w ciupie? Naprawde moga wszystko. Na dodatek nie mialam przy sobie dokumentow, a czesc z nich byla pijana i 'naspawana'. Nie wierzyli mi, ze skasowalam zdjecie z nimi, a ja nadal nie pozwolilam tknac aparatu. Bylam bardzo stanowcza i opanowana, mimo ze juz kazali mi wysiadac, nie ruszylam sie. Miedzy nimi tez byly jakies sprzeczki. Jeden
mnie sciagal z paki a drugi odrywal tamtego. Skonczylo sie rozejmem, ze chca obejrzec wszystkie zdjecia z aparatu. Siedzialam i wyswietlalam pokolei...i tu zaczela sie przemiana. 'Lider' zamieszania przestal krzyczec i zaczal normalnie do mnie mowic, pytac co robie w Zambii.. Dzieciaki mnie chyba uratowaly, ich wesole miny na zdjeciach z przedszkola, lekcje z
nauczycielami i cala moja wolontaryjna praca zmienila jego nastawienie. Nie
chcial ogladac dalej i powiedzial, ze wszyscy powinni sie kochac, ze niech bedzie milosc miedzy Zambia a Polska. Powtarzal kilka razy cos o milosci. My odjechalismy. Pareset metrow dalej nasz kierowca sie zatrzymal i to wlasnie on dal mocno do zrozumienia czego uniknelismy. Twarda Jola, czy glupia?

Wiedzialam, ze ja gdzies dojde dzieki moim zdjeciom...wsadza mnie do ciupy hehe. Uff, ze po wszystkim. Nie wiem czy sluszna byla moja reakcja, ale nie umiem poddac sie agresji. Punkowe czasy wyrobily we mnie automatyczny opor i dzis pomoglo, nic nie stracilam..zdjec, zdrowia, wolontariatu..
A chwile wczesniej, jadac na tym trucku, myslam sobie o tym jak sielsko i przyjemnie mozna zyc nawet tu w Zambii. Poczulam tez czyjas dlon na ramieniu. Tak mocno, ze odwrocilam sie by sprawdzic kto to. Nikogo nie zobaczylam, ale nadal czulam. Czyzby Anioly daly znac o sobie?

pierwszy piatek miesiaca..

2008-10-06T14:26:00.000-07:00

3.10.2008

wiec msza o 16, razem z dziecmi z oratorium. Lepiej nie mowic co oni tam wyrabiali :p Jak tylko usiadlam to mala dziewczynka zlozyla sie na moich kolanach i zasnela. Wycieralam jej skroplony pot z czola, podpieralam i sama sie bardzo wyciszylam. Ogarnal mnie przyjemny spokoj wynikajacy z poczucia opieki nad tym malenstwem.

A wieczorem kolejna chwila wyciszenia, gdy zajrzalam jak idzie chlopakom z tylu szkoly na budowie. Siedzieli we trzech nad ogromnym ogniskiem. Ognisko nietypowe bo w gigantycznej prostokatnej jamie w ziemii, wykopanej pod budowe czegos. Z jednej ze scian wystawal glaz, ktory trzeba bylo usunac. Metoda bylo podlozenia ognia pod kamieniem tak by go zczarnic a potem skruszyc. Siedzac tak sobie i wpatrujac w kilkumetrowe plomienie nauczylam
chlopakow paru slow po polsku. Zabraklo mi do tego obrazka pieczonych kielbasek ;) tego nie mialam, wiec przynioslam chleb ale oni jak tylko go zobaczyli to pochloneli bez zastanawiania sie nad pieczeniem ;)

A propos kielbasek.. ja nadal bezmiesna :) ryby pyszne i dwa razy w tygodniu, wiec sie trzymam wciaz moich przekonan, no i odzywka bialkowa raz w tygodniu (goraco pozdrawiam Ewe, Lukasza i Franka :)

Pytacie, wiec odpowiadam :)

2008-10-03T08:13:00.003-07:00

Nie gloduje i mam jeszcze w co sie ubierac, ale jak macie ochote mi cos podeslac to bedzie mi bardzo milo. Kurde, chyba nigdy nie dostalam paczki dla siebie :P Niedlugo bede wiedziec czym mozna wspomoc mnie, a raczej moje dzieciaki, wiec napewno napisze o tym. Moze ktos pamieta jak zrobic mase solna? :P
Mi osobiscie przydalyby sie filmy, stare filmy, mam ochote na Stowaryszenie umarlych poetow, Przed wschodem slonca, Anie z Zielonego Wzgorza. W ten weekend po dluzszej przerwie sobie cos obejrze. Asia jedzie na wycieczke, wiec wpadajcie, chata wolna :)..cholercia ale tesknie za Wami.
Z innych rzeczy to brakuje mi kontaktu z przyjaciolmi, jak mozecie to piszcie co u Was, czytam to z zapartym tchem i usmiechem na ustach. Znaczycie dla mnie bardzo wiele. Codziennie przewijacie sie w moich myslach i snach (czy ktos spodziewa sie dziecka? takie przeczucie, ze bedzie jakas mala dziewczynka ;P), patrze na rzeczy od Was i trzymam za Was kciuki. Wisicie na moich scianach, razem z Palacem Kultury, buddyjskim rozancem i lapaczem snow.
Dostalam pierwsza pocztowke i szla tylko 10 dni z Laponii, wiec w poprzednia sobote wrzucilam CD ze zdjeciami i modle sie by dotarlo do celu. Tak bym chciala sie wszystkim podzielic.. Czasami mysle ze czlowiek zmienia miejsce zamieszkania i zaczyna nowe zycie, z nowmi ludzmi, ale ja tak nie mam. Jestescie nieodlaczna czescia mnie, niezaleznie na ktorej polkuli jestem. Kuba zwrocil mi uwage ze patrzenie pod nogi znaczy dla niego teraz zupelnie cos nowego, tak i ja podnosze wieczorem glowe, patrze na ciche, spokojne niebo i usmiecham sie do Was. W koncu miejsce pietki jest na dole (tudziez w dole :P)

Przychodza rozne mysli

2008-10-03T08:13:00.001-07:00

Zamyslilam sie nad zrobionymi przeze mnie zdjeciami dzieciom z przedszkola. Po kilku minutach mogly ciut o mnie zapomniec a ja to wykorzystalam ;) Udalo sie uchwycic fajne chwile, emocje, cos z ich wnetrza...cos czego nie da sie zrobic z dziecmi z oratorium. Te sie rzucaja i nie ma szans na inne niz pchajace sie aparatu twarze, rece, nogi..I tez przyszlo mi do glowy, ze tym pierwszym latwiej pomoc, zebrac na nie pieniadze, pokazac jakie sa sliczne, kochane a dla tych 'moich' oberwancow chyba duzo trudniej. Po pierwsze nie lubie fotografowac ich biedy, a po drugie to co bym chciala w nich sfotografowac i co mogloby wplynac na wyjecie portfeli ludzi gdzies daleko stad nie da sie uchwycic, bo dostaja szaleju na widok aparatu. Ale tak samo z kredkami, papierem, pilkami.. walcza o wszystko. Te dzieci to zupelnie inni ludzie..
Przed chwila czytalam... uwielbiam czytac, jest to jedna z wiekszych moich przyejmnosci, dla mnie oczywista, a wielu tutaj nigdy nie przeczyta zadnej beletrystyki. Maja swoj swiat a ja jestem z zupelnie innego swiata. Porownania nie maja sensu i nie sa potrzebne, ale swiadomosc roznosci zmienia mnie. Wychowana w Europie nie mialam pojecia jak gleboko odmienni moga byc ludzie.

Proud Jola ;P

2008-10-03T08:12:00.003-07:00

Zostalam zasluzenie pochwalona za moje zdolnosci krawieckie hehe. Wlasnie jestem po pierwszej lekcji u Obeta. Nie tracil czasu i wrzucil mnie na gleboka wode. Dal mi do uszycia sukiennke dla malej dziewczynki :D jest juz prawie gotowa i wyglada! jak sukienka hehe. Oczywiscie on wykroil, ale cale szycie moje. W piatek kolejne wyzwanie ciekawe co wymysli tym razem. Jestem tez po pierwszych zajeciach komputerowych z nauczycielami. Zawsze bronilam sie rekoma i nogami przed nauczaniem a okazalo sie ze moze to byc bardzo ciekawe. Na koniec zajec uslyszalam ze bylo bardzo bardzo interesujaco i ja sama czulam ze udalo sie dopasowac zajecia do grupy, ze naturanie wypadlo troche sleczenia, kombinowania, wrocenia do matmy z podstawowki (jak
obliczyc 12% z 15246 przy uzyciu kalkulatora hehe) troche zabawy z wygaszaczem i zmiana pulpitu.
Pierwsze zajecia z zywienia tez juz za mna. Klasa 20 osobowa, glownie mlode matki i paru chlopakow. Poczatek sztywny, ale sie rozkrecilam i juz pod koniec 'wkrecali zarowki' jak w podstawowce :D a takze malowali wszystko co im przyszlo do glowy na temat herbaty. Mialo byc o herbacie a wyszlo jak zwykle hehe czyli byly domy, kroliki, serca, kwiatki, autobusy... widac ze
sprawialo im przyjemnosc malowanie, pewnie nie czesto maja taka mozliwosc. Nastepne zajecia o kawie :)

thanksgiving day

2008-10-03T08:12:00.001-07:00

17 pazdziernika obchodzony jest Dzien Wdziecznosci. Z tej okazji losujemy 'tajemniczego przyjaciela' i go obdarowywujemy w tym dniu. Przypomnialy mi sie Mikolajki na Iwickiej (ale bylo fajnie;) Ja razem ze staffem ze skillsu. Juz wylosowalam osobe teraz zdaje sie na swoja nieograniczona ;P wyobraznie hehe

Na biezaco

2008-10-03T08:11:00.002-07:00

pare zdarzen z ostatnich dni..

Pierwsze to oratorium, do ktorego wloke sie prawie codziennie zmeczona zajeciami i sloncem, by po chwili szalec i sama promieniec. Uwielbiam te dzieciaki, nie jedno czy drugie, ale wszystkie razem. Maja cos takiego ze mija zlosc, zniechecenie i zmeczenie. W ich twarzach poznaje Boga. Sa czasem jak male diabelki, czasem jak diably wcielone, zawziete, samolubne, nieposluszne, testujace nas, ale we mnie pozostaje po szybko przeminietym smutku, zlosci, niezrozumienia sama milosc. Za nic. Sa niesamowici, a moze to ja tak reaguje na dzieciaki, ktore od poczatku maja pod gorke, wiekszosc z nich paleta sie caly dzien, w oczekiwaniu na popoludnie z nami. Nie wiem
kto bardziej kogo potrzebuje, one nas czy ja ich..
Zeby nie pisac samych ogolnikow to wrzucam co dzis sie dzialo:

- z najmlodszymi lepilam figurki zwierzat i ludzi z przyniesionej przez chlopakow (gdzies wykopanej?) gliny, byl slon, moj pies, delfin.. fajnie wykorzystuja dostepne rzeczy do zabawy. Szczytem rozwinietej pomyslowosci sa robione z drutu samochody. Wszystko z poskrecanego drutu: drzwi, silnik, maska i to jeszcze jezdzi na wycietych z japonek gumowych kolkach. Ma tez
przekladnie ze moze skrecac..zobczycie na zdjeciach :D

- ktos przyniosl dzis ze soba cos podobnego tylko ze nie samochod a rowerzyste..byly dwa kolka i przyczepiony pedalujacy ludzik, jak sie popychalo dlugim drutem.. genialne!

- byl tez chory Salomon, ktory jak juz sie u mnie zwolnil zaczal robic salta :P na drugi raz juz nie bede taka naiwna hehe (duzo sie ucze jak postepowac z dzieciakami)

- Aerodesin w uzyciu hehe Bright wyleczony z opryszczki (byle mnie za to nie zamkneli ;)

- football- jestem pierwsza dziewczyna w druzynie! Pilka nozna jest zaje.... zaczelo sie wczoraj jak okiwalam takiego malca (jakby bylo sie czym chwalic hehe) inni to podchwycili i juz gralismy, a dzis sami mnie wolali. Zdobylam bramke to juz jestem gosciowa :P no i jedna tez mi przeszla, gdy chcialam sobie odpoczac na bramce hehe. Na koniec dnia male comeptition w pompkach,
przysiadach i brzuszkach...te blyskawice, ktore ciezko mi dogonic na 'boisku' wymiekaja przy pompkach hehe bedzie wiecej :P

- sa dni ze maluchy hurtowo rycza, jednemu cos sie stanie, potem drugiemu cos zabiora i tak pokolei, podchodze do nich, klade rece na plecach i klatce i skupiam sie by przekazac jak najwiecej spokoju, wyciszenia, ciepla.. nie mija minuta i jest po sprawie..rece ktore lecza hehe

- poranione stopy, odprysniete paznokcie.. ale wtedy o dziwo nie placza..przysypuja piaskiem, utykaja, ale nikomu sie nie zala, nawet same nad soba specjalnie sie nie rozczulaja, ale jak ja to widze to sama ledwo stoje. Kazde z dzieciakow ma jakies blizny po ranach cietych, przypaleniach i te pokiereszowane stopy. Biegaja w wiekszosci na bosaka, ich skora co prawda jest duzo twardsza od bialej, ale jak spadnie cegla ktora taki malec dzwiga, zeby zbudowac sobie samochod to najtwardsza skora nie pomoze..za miekka jestem na takie widoki..

- na zakonczenie dnia, siadam z moja grupa Don Bosco (12-15l) i zanim sprawdze obecnosc wyznaczam ktoregos zeby sie pomodlil, stalym punktem stalo sie tez to ze oni prosza zebym pomodlila sie po polsku, wiec siedze wsrod nich i mowie 'Ojcze Nasz' - wazny moment dnia, by na chwile sie skupic, przestac 'biec' zatrzymac sie i zobaczyc ile dalo sie zrobic. A nastepnego dnia znow sie z nimi spotkac. Przywlec sie ociezale i ganiac za nimi ;).

Sporo tez czasu spedzam w skillsie. Obet uczy mnie nie tylko krawiectwa. Uczy wytrwalosci i rzetelnosci. Gdy w kolejnej probie znow cos ciutke zle przyszylam, tak ze nie bylo prawie widac niedociagniecia, poszlam do niego pewna ze zaakceptuje, powiedzial ze "tak, nie jest to latwe, ale trzeba to zrobic" kurde trafilo do mnie. Wiec sleczalam nad odpruwaniem i zaczynaniem
wszystkiego od poczatku...podoba mi sie ta cecha, robienia jak nalezy, niezaleznie od trudnosci po drodze.

wstaje jak kazdy i jak kazdy ide do pracy od pon do pt. A jednak inaczej..

2008-10-03T08:11:00.001-07:00

Codziennie wieczorem totalnie wypruta zbieram sily by nie isc spac o 19. Za oknem od godziny juz ciemno a wszelkie zycie poza uwolnionymi psami i cmami gigantami zanika. Pisze wtedy, czekam na telefon od Kuby i mysle, bo kazdy dzien mimo ze zaczyna miec wyznaczony porzadek (msza/ jedzenie/ praca/ jedzenie/ praca/ kroliki/ jedzenie/ mycie/ spanie.. ostatnio pomiedzy szycie i pingpong) wnosi cos do mojego zycia..mniejsza lub wieksza madrosc..miedzy innymi po to tu przyjechalam.

Dzis zadzwonil ksiadz dyrektor z SOMu, jego glos i to jak przebiegla nasza rozmowa uswiadomila mi ze robie cos na co niewielu sie decyduje, ze to co dla mnie jest takie normalne i oczywiste, ze jestem tutaj w Afryce, robie swoje najlepiej jak potrafie dla innych jest czyms niewyobrazalnym, ze wzbudza podziw. A ja wstaje jak kazdy i jak kazdy ide do pracy od pon do pt. A jednak inaczej.. Milo tez bylo poczuc ze mamy wspacie, my wolontariusze rozeslani po swiecie. W ostatni pt bylo spotkanie tych co wlasnie powrocili z misji. Z pewnoscia bardzo przyjemne chwile, ale jednoczesnie pomyslalam, ze sa juz nastepni na moje miejsce. Nowe zapalone serca, przemierzaja ta droge co ja. Nigdy nie zapomne pierwszych odwiedzin w Somie (buzka dla Aldonki;), Dziadka ktory utwierdzil, ze Afryke mozna i warto kochac i ze mozna dla niej oddac kawalek siebie. Oddaje kazdego dnia, cala energie, wiare, wiedze.. i jest mi z tym super.

Ale nie zawsze tak mysle, czasem zalamuje rece w zderzeniu z rzeczywistoscia, oporem ludzi, inna mentalnoscia, biernoscia.. afrykanczycy bywaja jak muchy w rosole, nigdzie im nie spieszno, wysilek nie jest dla nich, zasypiaja na budowie, to co maja zrobic dzis beda robic przez najblizszy tydzien, nie mysla koncepcyjnie, nie sa przedsiebiorczy, godza sia jak dla mnie zbyt latwo z tym co maja. Moze dzieki temu przetrwali..bo ciezko tu cokolwiek miec..ale jak nic sie nie robi tylko czeka to jak ma cos byc? Czekaja az praca sama do nich przyjdzie. Moi uczniowie to tez nieodosobniony przypadek. Z jednej strony idealni: sluchaja, pisza, nie przeszkadzaja..ale na nastepnych zajeciach okazuje sie ze nic nie pamietaja. Na tescie odpowiedz na dwa proste pytania zajmuje im polowe czasu zajec. Duzo trzeba by zobaczyc choc cien postepu..ale moze tak jest wszedzie tylko do tej pory tego nie zauwazalam. Nastawiona na natychmiastowe rezultaty..

Pierwszy rzut oka na zambijczykow.. czyli paskudne generalizowanie ;)

2008-10-03T08:08:00.000-07:00

Jestem raptem tylko miesiac i wiem jak bardzo powierzchowne moze byc moje patrzenie. Ale to co widze to to ze nie sa w moim typie :P hehe zupelnie nierodzinni, oczywiscie maja duzo dzieci, ale nie tworza wspierajcych, partnerskich zwiazkow. Po drugie maja psujaca krew ceche - zazdrosc. Jak ktos ma a ja nie to popsuc drugiemu, zabrac.. Kolejna sprawa tozlodziejstwo. Ludzie je rozumieja i sie nie przeciwstawiaja. Wiadomo, nie ma to ukradl. Przez to wszystko sie nie zaprzyjazniaja, tak lojalnie, uczciwie, z calego serca. Najwazniejszy jest osobisty interes. Gdy ktos umrze, to rodzina przychodzi do domu wcale nie po to by zlozyc kondolencje tylko przywlaszczyc sobie rzeczy po nieboszczyku..taka jest tradycja. Nie rozumiem wielu rzeczy. Nie wiem tez czy to generalnie cecha afrykanczykow czy tylko zambijczykow, ze uwielbiaja bialych. Niewazne jaki bialy. Uwielbiaja bo plyna z tego czesto korzysci. Mozna przy nim cos zjesc, cos dostac lub ludzie cie z nim zobacza, co juz znaczy, ze jestes kims waznym. Nigdy nie wiadomo czy ktos cie faktycznie lubi. Przynajmniej ja tak to czuje. Boli mnie to. Staje sie bardziej pewna siebie. To ich czesto ostentacyjne 'uwielbienie' odbieram jak swego rodzaju odrzucenie. Nikt tak naprawde nie chce MNIE poznac. To mi pozwala nauczyc sie budowania relacji czysto 'zawodowych' , kolezenskich, uprzejmych, ale nie wychodzenia ze wszystkim co mam do wszystkich nowych ludzi.

Kolejny poniedzialek

2008-09-24T08:39:00.001-07:00

Siedze u siebie w salonie i przygotowuje zajecia na dzis i jutro. Probuje ogarnac i uporzadkowac rzeczy bo inaczej sie gubie w tym wszystkim. Komputery z nauczycielami powoli ruszaja. Dla czesci z nich to powtorka dla niektorych pierwszy kontakt z komputerm. Czuje, ze to wyzwanie dla mnie. Trzymajcie kciuki!

Czesto mam ochote, tak nad ranem po sniadaniu wskoczyc jeszcze do lozka i sie zdrzemnac, ale zaraz przychodzi pytanie „po co tu przyjechalas?” wiec biore sie ze rozkladanie rzeczy i myslenie..w tle slychac hymn Zambii, codziennie spiewany przez uczniow.. Nie chce tracic czasu, wiec nawet jak nie mam akurat roboty to wychodze do ludzi i patrze co robia, jak zyja, czasami moge sie do czegos przydac, czasami poprostu sie ze mna (tudziez ze mnie hehe) posmieja. W taki sposob zaprzyjaznilam sie z Jonathanem, zlota raczka na misji. W ostatni piatek usiadlam i patrzylam jak zbija futryne, potem ja bejcuje.. siedzielismy i gadalismy na przemian z cisza...takie chwile to znak ze jest sie we wlasciwym miejscu.. podobnie wczoraj wykonczona po jakis strasznie dlugich uroczystosciach w kosciele juz prawie drzemalam, ale wstalam i wyszlam na spacer. Wzielam aparat ze soba, dzieciaki pozowaly cale szczesliwe. Za kazdym razem chca sie zobaczyc na ekranie, wiec biegna ustawiaja sie, ja robie fotke po czym wszystkie skacza na mnie zeby cos zobaczyc. Ich ulubione pozy to rece w gardzie lub powazna twarz. Nigdzie prawie nie widzialam tu u dizeci takich powaznych twarzy jak na zdjeciach. Normalnie maja usmiech od ucha do ucha a jak widza ze bedzie zdjecie cala mimika splywa z ich twarzy. Nie wiem czy ktos ich tak kiedys nauczyl czy gdzies podpatrzyli.. moze maja tylko zdjecia do dokumentow.. czasami jak juz pstrykam serie to sie rozluzniaja i zachowuja naturalnie, tryskaja radoscia. Dzieci sa super. Jeszcze nieskrepowane, oddajace na zewnatrz to co w nich. Te starsze juz sa rozne. Jest jeden taki chlopak ktory dziala mi na nerwy, ucze sie opanowania przy nim hehe. Sa tez tacy ktorzy zwyczajnie podchodza i mowia ze chca cos co nalezy do mnie. Wczoraj wlasnie tak mialam w oratorium. Poszlam pograc w ping ponga a taki podrostek, okolo 14 lat, wyskakuje zebym oddala mu moja mp3. Bez zadnych ceregieli mowi ‘give me’ szok. Tylek bym mu sprala to by sie oduczyl :P A tak na powaznie, jest przykro. Dla wielu jestem tylko zrodlem korzysci materialnych i finansowych. To fakt ze mam duzo wiecej, ale tak juz jest na tym swiecie ze jedni maja a drudzy nie.. L A propos bogactwa, to przylapalm sie na tym, jak zmienia sie sposob widzenia od punktu siedzenia. To chyba byla sobotnia msza. Mlody chlopak mial czytanie. Wyszedl a ja pierwsze co pomyslalam to ale nadziany gosc :D mial pantofle, wyprasowane spodnie, czysta koszule i kamizelke polarowa wow hehehe. Ja, raczej nie wyrozniam sie od wiekszosci spoleczenstwa: moje ubrania juz trwale maja plamy, spodnice gdzies polatane po zaczepianiu o klatki krolikow, koszulki albo zolkna od wody albo maja dziury po szalenstwach z pilka..ale spoks odkrylam w weekend secendhandy :D jakos ubran hmm jak sie dobrze poszuka to sie znajdzie cos calego :P W tenze weekend zahaczylysmy tez o targ. Nowe citengi juz czekaja na skrojenie i uszycie kiecek ;) Wypozyczylam maszyne do siebie do domku i bede chodzic na prywatne lekcje u Obeta, nauczyciela ze Skills Trainnig Center (tam gdzie ucze zywienia i higieny) Mam nadzieje ze chociaz poszewki na poduszki wyjda :D

Wiem, ze tekst nie oddaje tego co mogly by zdjecia, ale zrujnuje sie umieszczajac je na stronke. Wymyslilam zatem ze przesle plytke z tym co dotychczas udalo mi sie cyknac i przesle Kubie a on w miare mozliwosci rozesle lub przekaze dalej.

Czas mi leci bardzo szybko i wlasnie dotarlo do mnie ze w przyszla sobote bede obchodzic moj pierwszy miesiac w Afryce! Byle do grudnia a potem z gorki.. ale nie chce na razie o tym myslec

Za to mysle o przyjaciolach, brakuje bardzo, czasem bardzo dotkliwie.

Mimo, ze rzadko pisze to czesto o Was mysle.

ALL THE BEST FOR YOU

Czarna Pietka

Ps. Przypominajacie sobie ze jestescie bardzo bogaci..w roznym sensie tego slowa.

prezentacja

2008-09-24T08:35:00.000-07:00

Kochane agentki i laboratoryjne ciacho z Wydzialu Biologii, przyszla w koncu chwila ze siegnelam po cd ktore dla mnie stworzyliscie.
Prawie caly dzien bezowocnie spedzilam dzis w domu, brzuch nachrzania, pierwsza biegunka meczy..trzeba bylo nie pic z jednygo kubeczka z dzieciakami ;P
i jeszcze inne przeciwnosci dopadly.. poczucie ze cie totalnie zlewaja (jedna siostra mi tu podpada, ale nie ze mna takie numery ;)
Dodala mi sil wasza prezentacja! Wielkie dzieki! Ide dzialac :D

a propos jedzenia..

2008-09-23T15:16:00.000-07:00

Jedzenie lezy na samym poczatku naszych ludzkich potrzeb, dopiero gdy zostanie zaspokojona ta potrzeba jestesmy zdolni zaspokajac kolejne..zdobywania wiedzy czy nawiazywania glebszych relacji z innymi..

Codziennie widze 15 latki wygladajace jak 8-9 latki czy 8 latki jak 4 latki. Przedszkolaki na swoje sniadanie przynosza sucha kromke chleba albo garstke ugotowanego ryzu, niektore pare ciasteczek i wode z sokiem. Siadaja na matach i cale usmiechniete lamia potroszku dzielac sie z kazdym kto akurat nic nie ma w lapce. Teraz, dotarlo do mnie, ze te dzieciaki nie sa w stanie normalnie sie rozwijac, rosnac.. z powodu niedozywienia. Permamentny brak bialka.

Dziwnie sie poczulam na mysl o moim wegetarianizmie. Dla nich to totalna abstrakcja.

Moc cos zjesc jest ogromnym szczesciem, ktore jest tu celebrowane z nalezyta czcia. Gdy widzi sie kogos spozywajacego posilek nie przeszkadza sie mu. Nalezy sie wycofac i niezaklocac tej najwazniejszej chwili w ciagu calego dnia.

W szkole jest program dozywiania, lecz z mojej perspektywy nie pokrywa on prawie wcale obecnych potrzeb. Wyglada to tak, ze uczniowie dostaja dwa razy w tygodniu kubek tobwy (slodka maczka kukurydziana rozrobiona z woda) i to wszystko. A gdzie 'Pij mleko bedziesz silny'? Na mleko malo kogo tu stac. Nabial jest bardzo drogi, podobnie jak mieso. Typowa dieta opiera sie glownie o kukurydze, ryz, inszyme (kaszka) troche warzyw (kapusta, pomidory i gotowane liscie) oraz owoce: banany i papaje, bardzo rzadko male rybki z okolicznych jezior

Moja glowa chodzi na zwiekszonych obrotach. Siedze i probuje wykombinowac jakas mozliwosc dozywienia chociazby tych dzieci z mojego oratorium. Oratorium to miejsce troche jak swietlica. Przychodza dzieciaki zeby miec troche dziecinstwa, przychodza bo nie chca byc w domu, bo moga zapomniec o swiecie doroslych i pobawic sie z innymi, pograc w pilke, warcaby, zobaczyc dwie muzungu (biale) ;)

Juz sie przyzwyczailam do ich 'zapachu', podartych w strzepy ubran, bosych stop, ciaglego niby niepozornego ocierania sie o mnie zeby miec troche czulosci..ale dociera do mnie ze widze tylko ulamek ich zycia, zewnetrzne objawy tego ze kazdy dzien jest dla nich walka. Nie dziwi mnie juz wcale, ze jest tu taka przestepczosc, ze od malego kradna, oszukuja, cygania..to jest ich jedyny wyuczony sposob. Przytlacza mnie troche mysl ze ta historia przechodzi na kazde kolejne pokolenie.. ze od malego nasiakaja, ucza sie automatycznie obrazkow z domu.. przemocy, wykorzystywania, braku silnej kochanej rodziny. Prostytucja malych dziewczynek to codzienna powszechnosc... i wszytsko po to by moc cos zjesc.

Zlamane psychicznie zyja w swoim swiecie, wcale nie narzekaja, swietnie sie przystosowuja, ale czy faktycznie zostawic ich sobie samym?

Probuje dawac z siebie jak najwiecej

a moje rzeczy same sie rozchodza hehe, jedna dziewczynka uciekla z moja jedyna chustka jak probowalam zatrzymac jej krwotok z nosa :/ (wiem ze juz nie moge tak robic, gdy polowa spoleczenstwa ma HIV) a bluza od Ciebie Rudzielcu jakims cudem zmiescila sie na dwa razy wiekszego ode mnie pilkarza z Don Bosco. hehe
Niedlugo bede chodzila jak te dzieciaki w jednej koszulce i citendze opasanej na okolo bioder :) Teraz to spoks..ale idzie zmiana klimatu, burze piaskowe atakuja niespodziewanie by zaraz potem przyszlo prawdziwe goraco :) a tuz po nim deszcze..

Koncze po prad znow wylaczyli i zaraz wszystko padnie

Przepraszam wszystkich stesknionych ;)

2008-09-15T05:30:00.002-07:00

... za tak skape wiesci co u mnie. Z pewnoscia nie zapomnialam o Was..duzo pisze ale jak na razie tylko do zeszytu. Mam nadzieje ze teraz to sie zmieni i bedzie mi latwiej wrzucac jakies posty. Generalnie problem w tym, ze jest bardzo slaba jakos polaczenia internetowego, o ile w ogole jest. A jak juz jest to zajmuje mnostwo czasu (i pieniedzy :P) na zaladowanie chociazby poczty. Z tego tez powodu usuniete zostaly zdjecia a forma mocno zminimalizowana by wszystko sprawniej szlo.

A teraz to co bylo, ale dla Was to wciaz cos nowego :P

No i zaczelo sie :) Rok szkolny, ostatni trymestr. Bedzie trwal do konca listopada. Moje obowiazku wciaz sie krystalizuja, ale jak na razie wszystko mi odpowiada. Duzo tworczego dzialania z dzieciakami w oratorium. Mi przypadla grupa Don Bosco –najstarsza, czyli od 12 do 15 lat, choc patrzac na nich dalabym im najwiecej 8-9. Przynioslam ostatnio pilki od Pepe i oszaleli :) Staneli i wykrzykneli „fenk ju ticza Jola” :D (ciezko mi zrozumiec ich angielski,jesli juz ktos mowi po angielsku, bo nie wiem czemu, ale nie wymawiaja „R” juz ich lubie hehehe). W oratorium sa duze braki..mozna by rzec ze nie ma prawie niczego..jest ok 8 pilek (z czego 4 to takie „kapcie” wyjete z zepsutych pilek do nogi) i 3 plansze „self-made” warcabow, gdzie pionkami sa kapsle po piwie i sprite. Ale nie ma to wiekszego znaczenia na wynik gry i dobra zabawe ..Polska (czyli ja:) przegrala sromotnie z Zambia :) 4:1 hehe.
Dzieci z oratorium oprocz tego, ze brudne, obdarte, glodne wszystkiego to tez nie do konca zdrowe. Wiekszosc na bosaka ze zdarta skora do zywego, przysypana piaskiem, nadzerki na skorze do ktorych masowo pchaja sie muchy, brzuszki..ciezko powiedziec czy z niedozywienia czy z niedojrzalach owocow, ktore wcinaja. Ale mimo wszystko to dzieci. Cieszace sie tym co maja, szczerze i otwarcie. A ja wsrod nich cieszaca sie ze moge tu byc. Naprawde niewiele potrzeba do szczescia i mnie i im.
Ale taka nasza chyba ludzka natura ze chcemy cos miec na wlasnosc, dla siebie..dlatego dazymy zeby cos ‘posiadac’ Patrzac na afrykanczykow, w tym konkretnym przypadku na zambijczykow widac ze sobie troche nie radza z tym wchodzacym do nich ‘bogatym swiatem’ Bardzo powszechny widok to jedne portki, pusty brzuch, ale komorka w reku. Zastaw sie a miej..przypomina mi troche Polske z przed paru lat.
Moje oratorium dziala od 14.30 do 17. Jest tez oratoium prowadzone przez ksiezy dla mlodziezy powyzej 15 roku zycia. Nie lubie wyznaczac sobie granic, ani tez ulegac swojej niesmialosci (:P) wiec ktoregos dnia sie tam przeszlam. Fajnie wyposazona duza hala. Sa 3 stoly do ping-ponga, silownia, bilard, pilkarzyki i badbington. Nie trzeba mi bylo wiele by sie zrewanzowac za te warcaby hehe. Pokazalam klase :P Polska mistrzem w ping-ponga :D Chlopaki naprawde sa rowni, troche sie zdziwili ze biala (muzungu) potrafi grac. Czesc z nich tworzy pilkarska druzyne Don Bosco Football Team. Wczoraj grali mecz wyjzdowy w Samfyie. Miasteczko polozone nad najwiekszym jeziorem w Zambii - Bangweulu. Zabralysmy sie z nimi. Szybkie lukniecie na plaze (sliczna jak srodziemnomorska :)) i spacer po wiosce. Pierwsze miejsce w Zambii, ktore zrobilo na mnie wrazenie, ze tu dobrze zyje sie ludziom. Zadbane obejscia, ladne male domki, ludzie lepiej ubrani..najprawdopodobniej maja troche wiecej kasy z polawianych z jeziora ryb. Fajny spacer a potem support naszej druzyny! Wygrali 1:0 :D Zrobilam im sesje fotograficzna..ale cos szwankuje moj aparat, wiec przerzucilam sie na filmiki. Dla chlopakow to duza radocha zobaczyc sie nagranym, i dla mnie tez..uchwycic ich w naturalnych momentach. Skakali, spiewali, robili salta, dawali wywiady hehe. Mnostwo pozytywnej energii. A co do zdjec to duzy problem mam z ich robieniem, bo jak tylko wyciagam aparat to chmara dzieci ustawia sie zeby ich sfotografowac. Mozna zapomniec o zdjeciach nie pozowanych. A ponadto, poza granicami misji lub bez ‘eskorty’ znajomych czarnych lepiej nie wyjmowac aparatu. Jest bardzo niebezpiecznie. Kazdy z misjonarzy i wolonatriuszy bedacych tu dluzszy czas zostal napadniety czy okradziony. Wychodzac do miasta jestes calkowicie zlustrowany od stop do glow. Co masz na sobie, gdzie mozesz miec pieniadze, czy masz zegrek..wszystko widza i sie czaja. Trzeba miec oczy na okolo glowy a to i tak nie zawsze pomaga. Bardzo mi sie tu przypominaja obrazki z filmu ‘Miasto Boga’.
Powstaja we mnie rozne obrazy Afryki. Tego mojego miejsca w Mansie, radosnych zajec z dziecmi, zyczliwych ludzi, nowych dobrych potraw, pieknego czerwonego, idealnie okraglego zachodzacego slonca a z drugiej strony dzieci ulicy, lezacych przy krawezniku, ludzi-zwierzat, jesli moge tak to okreslic..zaszczutych, pomylonych, rzucajacych sie na pare kwacha (jednostka monetarna), ludzi w konwulsjach przy drodze, ktorych cialo telepia takie drgawki, ze rzuca nimi calymi o ziemie. Powstaje tu we mnie duzo skajnych uczuc. Z jednej strony odnajduje spokoj, szczescie, rownowage w sobie, pasuje mi otwartosc ludzi, ich ciekawosc i chec nauki, pogoda ducha, rytm zycia a z drugiej strony ubostwo, bol, hiv, malaria, gruzlica, wykorzystywanie seksualne dzieci, rozboje, prostytucja i barykadowanie domow po zmierzchu. Nawet tu w Mansie nie odwazylabym sie wyjsc poza mury po zachodzie slonca. Nasze drzwi wzmocnione sa metalowymi pretami ktore mocujemy na noc..Nie jest to miejsce sprzyjajace turystom. Choc wiekszosc z nich nie interesuje specjalnie Zambia. Przylatuja na lotnisko w Lusace i autokarami jada do Livingstone obejrzec wodospady. Tak tu wyglada turystyka i trudno sie dziwic.

Mam nadzieje ze nie pisze zbyt chaotycznie. W ciagu tych 3 tygodni mnostwo obserwacji i checi podzielenia sie nimi. A malo czasu by spokojnie ogarnac mysli i je spisac..

Zdjec z imprezy Dzika nie odpale za Chiny :/ ale moze to i lepiej bo bym bardzo zalowala ze nie moglam byc tam z Wami. Sciskam wszystkie osiemdziesiatki :P

Mozna do mnie pisac i dzwonic, jak ktos chce i go stac :P
My mobile phone +26 0976446735
dochodza smsy (chyba ze skypa) rozmowy tez mozliwe ale nie wiem czy przez ten sam program.. Kuba wie, wiec mozecie sie Go pytac :) glowek@gmail.com
Ale tansze rozmowy sa na stacjonarny. Mamy telefon w naszym domu, wiec nie ma problemu by sobie spokojnie porozmawiac +26 0212821206
Przesylam tez adres pocztowy. Listy raczej dochodza, tylko te lotnicze. Czas oczekiwanie okolo 2 tygodni.

Jola Pietka
Chimese
Kabunda/Chief Chimese Road
P.O. Box 710431
Mansa Zambia

ps.jak znajdziecie w tekscie jakies bez sensu "J" to miala byc buzka :D